JIJ! (niet wij)

Weet je, één van de dingen die me kunnen dwarszitten, is de neiging collectieve verschijnselen te brengen alsof het individuele problemen zijn. Het is alsof er een rotsblok op de weg – van politici en beleidsmakers – ligt, dat met één klap in talloze kleine en weinig hinderlijke stukjes wordt geslagen. Maar voor het individu dat de ‘schuld’ krijgt, kan het effect enorm zijn. Alleen staan met het idee dat je ergens iets aan had kunnen doen.

Idioot aan het verschijnsel is dat deze voorstelling van zaken leidt tot inefficiënte aanpakken. Miljarden worden dan gestoken in het ‘helpen van het individu’. Kun je overigens óók vraagtekens bij plaatsen, want de gezochte húlp wordt zelden geboden, wél disciplinering. Als ‘we’ nu eens zouden erkennen dat het karakter van een probleem een collectief is, dan zou de oplossing niet individueel moeten zijn. Toch?

Bekendste zijn armoede en werkloosheid. Dat roepen mensen over zichzelf af. Ze kunnen niet met geld omgaan. Ze werken niet hard genoeg. Ook een mooie, uit de begintijd van de crisis: die mensen ontwikkelden zichzelf te weinig. Je kunt je te vaak ziek melden, of niet ‘flexibel’ genoeg. dat de onderneming, de werkgever slecht presteert wordt daarmee weggemoffeld. Maar erger, hij erkent zijn eigen situatie niet. Liever laat zo’n directeur de schuld bij een ander.

Maar het zit op veel meer plekken. In de zorg, waar wij zelf verantwoordelijk zijn voor onze gezondheid. Tot en met de waanzin van diegenen die menen dat ‘tegen een ziekte een strijd wordt gestreden’ (die je dus door tekortschietende eigen inspanning kunt verliezen). Of de schandelijke voedseladviezen, terwijl nu toch echt wel duidelijk is dat (kapitalistische) bedrijfsbelangen daarin de toonaangevende factor zijn. Verkruimel het probleem tot een individuele keuze.

Internet c.q. de grote bedrijven daar; ook zo’n mooie. Blijkbaar is er geen herkenbaar collectief belang voor politici om op te treden tegen de Facebook’s van deze wereld. Nee, dat commerciële bedrijven in de haarvaten van ons leven zijn doorgedrongen, is een individuele keuze. Je kunt toch ‘nee’ zeggen? Alsof niet ook overheden hun autorisatie soms baseren op Facebook, maar dat terzijde. De ooit verguisde Andrew Keen c.s. hadden het wel degelijk bij het rechte eind.

Nu is individualisering niet bepaald nieuw. Maar wat bedoeld is als verkláring, wordt nu ingezet als doel, als verantwoording. Individualisering betekent immers niet veel anders dan dat we het individu niet helemaal ondergeschikt zouden moeten maken aan het collectief. Da’s echter heel iets anders dan dat we dat collectief maar geheel uit het blikveld moeten laten verdwijnen. Plus dat er aan dat benadrukken van het individu nóg een ‘prijskaartje’ hangt: individuen gaan denken dat hun waarheid dé waarheid is. Dat experts niet meer worden geloofd en ‘experts’ opstaan vanwége hun aantal gelovers, is zo’n veeg teken (voor een losgeslagen samenleving de komende generaties).

Ach, vandaag komt er geld bij….. preventie van zelfmoord. Ook zo’n ‘individuele beslissing’.

Advertenties

De kiezer misleid

Hoe zit dat bij jou? Hier in Leiden gebeurde het in elk geval twee keer: misleiding van de kiezer, zo zie ik dat.

Het fenomeen is allang het stadium van gimmick ontgroeit. Sterker, het is een staande werkwijze geworden voor veel politieke partijen. Om duidelijk te maken wie de partij zullen steunen, kennen we tegenwoordig de ‘lijstduwer’. Was dat ooit min of meer een geintje ‘kijk ’s wie ons steunt’, tegenwoordig barst het er van.

Hier in Leiden bestaan kieslijsten waarvan je je in alle gemoede móet afvragen wat die mensen bezielde om ‘bekende namen’ op te nemen, onderaan op de lijst. Bekende namen die overigens ook heel vaak buiten eigen kringen helemaal niet zo bekend zijn, maar dat terzijde. Ergerlijker is dat die lijstduwers zich over het algemeen helemaal niet verkiesbaar stellen. Zijzelf zien die positie onderaan overigens juist als teken van belangrijkheid ‘ík ben in staat de lijst te duwen’.

Dieptepunt is de week na de verkiezingen. Ook nu weer. Dan blijken er kiezers op het verkeerde been te zijn gezet. Dan word je, onbedoeld, op basis van voorkeursstemmen gekozen. En wat doen de druiloren? Die bedanken voor de eer. Vóórkeursstemmen! Dat is dus een iets ander kaliber dan de partijstem van het gros van ons kiezers. Kíes je iemand die je jouw stem toevertrouwt; zegt-i af ‘nooit van plan geweest in de raad zitting te nemen’.

Wat deed je dan op die lijst?????

Wat mij betreft, wordt het steeds duidelijker dat verkiezingen allang niet meer gaan om de kiezers voorkeuren voor maatschappelijke of economische ontwikkelingen. Nee, verkiezingen zijn inmiddels afgezakt, gedevalueerd tot marketinginstrument voor een marktaandeel door de partij. En daarin maakt het geen bal uit wáárom de kiezer jouw partij kiest, áls-i die maar kiest.

Zwartgallig? Dacht het niet. Eerder zou’k denken dat degenen die met verve deze praktijken verdedigen – óók die lijstduwers dus – aan (zelf)bedrog doen. Ooit zei een collega dat mensen fouten uit onwetendheid kunnen maken, maar dat het ook met (kwade) opzet kan onder het móm van ‘een fout’. Stekeblind: dat ben je als je als politieke partij denkt dat de kiezer die kwade intentie op den duur niet herkent. Dat doet-i wel. En win ‘m dan maar ’s terug.