Gehandicapt is en blijft gehándicapt

Na maanden heb ik me dan ook maar aangemeld voor de emailservice van m’n apotheek. Als m’n recept-bestelling klaar is, krijg ik een email. Dat klopt. Ik kreeg een email met een acht cijfers groot getal. Acht! En de zin “Wij proberen u dan zo spoedig mogelijk te helpen.” Dan moet je net bij mij zijn. Persoonlijk vind ik het niet zo vertrouwenwekkend. Die cijfers moet ik weer opschrijven en ‘proberen’?!

Naar aanleiding daarvan merkte op twitter Joke van Rooden (@levenmetrp) op dat dat voor blinden helemaal geen vooruitgang is. Hoe lees je die code? Daarvoor zijn wel voorleesprogramma’s voorhanden, maar de essentie was wel duidelijk. Weer een stap richting exclusie. Mij deed het in elk geval terugdenken aan de tijd dat ik me bezig hield met toegankelijkheid. Toen had ik geen blog, maar wel een mening.

Dit is ‘m.

In feite is het streven naar een gelijkwaardige positie van gehandicapten een foute. Wat gebeurt, is dat de facto wordt ontkénd dat sprake is van een handicap, een achterstelling, een gebrek. Of zoals ik Joke tweette: het ontkent dat voor hen de wereld een principieel ándere is. Sterker, het leidt tot steeds mínder begrip voor handicaps.

Voordat je in woede ontploft: ik was niet van plan te pleiten voor een ‘laat de gehandicapte de gehandicapte zijn, buiten de samenleving’. Zeker niet. Maar ik wil wél dat handicaps seriéus worden genomen. En dat wíj onze verantwoordelijkheid nemen voor een sámenleving.

Wat zich sinds een jaar of twintig ontwikkelt – toevalligerwijs gestart vlak nadat de Amerikanen hun Disabilities Act (ADA) invoeren – is een groeiende inzet op het volwaardig laten deelnemen van gehandicapten aan het maatschappelijk verkeer. Begonnen we met de toegang tot het OV – knielende bussen en lullige rijplanken bij treinen -, daarna kwamen de openbare gebouwen waar trappen not done werden verklaard, en weer later de toegang tot de digitale wereld waar Drempels Weg – iedere keer weer nieuwe keiharde deadlines aanleggend – zich beijverd voor toegankelijke websites.

Inmiddels is er veel beschikbaar. En, zegt de cynicus, veel niet, want overheden blíjven achterlopen op hun eigen vrome beloften. Maar wat belangrijker is: wat doen we eigenlijk? We zetten stappen om daarna, op den duur, te kunnen stellen dat iemand die zich nu nog niet zelfstandig redt met al die voorzieningen zélf een probleem heeft. De handicap is tot een individuele tekortkoming gereduceerd. Dat is niet erg, dat is schandalig omdat dan (dus) dat individu, als dat kan, búiten de samenleving wordt geplaatst. Net zoals het taalgebruik over ‘overwinnen van ziektes (en tegenslag)’ daardoor impliciet het individu aanspreekt.

4.0.1

Dat ‘weg-technologiseren’ van problemen is uiteindelijk niet anders dan ‘onder het vloerkleed vegen’, wegmoffelen. Het is de hoogste tijd dat de samenleving zich weer realiseert dat een gehandicapte ge-han-di-capt is, belemmerd, beperkt en dat dat betekent dat wíj moeten helpen en rekening houden. En dat, lezer, is dus principieel anders dan dat we de gehandicapte instrumenten aanreiken om zichzelf te redden. De drenkeling een eenvoudige reddingsboei toewerpen ‘en verder red je het wel, hè?’.

Gehandicapten zijn niet per definitie zielig, noch zijn ze ‘normaal’. Van de gehandicapte mensen die ik ken(de), weet ik dat ze helemaal niet willen worden behandeld als een exoot (of als een klein kind). Maar ook is duidelijk dat er wel hulp nódig is. Die zit niet per sé in hulpmiddelen. Die zit in de vorm waarin je hulp aanbiedt. Dat kán techniek zijn, maar ontwijk wel de val te denken dat daarmee alles wordt opgelost. Eén ding staat namelijk vast: de handicap wordt voorlopig niet weggenomen. Pas als de overdrachtelijke lamme loopt, blinde ziet en dove hoort nemen ze volwaardig deel aan een samenleving.

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s