Disruptieve jeugd

Voor verandering heb je disruptie nodig. Een heden ten dage ernstig mishandeld woord, aangezien er mensen zijn die menen dat disruptie een doel op zichzelf kan zijn. Ernstige ontregeling, weten we terugkijkend in de tijd, leidt vaak tot aanpassing, tot innovatie; maar niet per sé. Veranderen kan ook worden benaderd als een dynamisch en noodzakelijke proces, en vooral ook als een afdwingbaar proces.

Het afdwingbare aan verandering is het ongelimiteerd denken. Dat kan fantaseren zijn, maar net zo goed de functionele benadering van scenario-denken. Wat in essentie gebeurt, is dat de bestaande conventies en aannames ter discussie worden gesteld; júist de bestaande. Dat levert bijna altijd nieuwe inzichten en perspectieven op. Want waaróm doe je wat je doet?

De beste plek om je eigen omgeving te leren kennen, is door naar een andere te gaan.

Vreemd? Nee, niet als je voorgaande hebt begrepen. Die andere omgeving nodigt je uit te vergelijken met de jou bekende. Goed, enige gevoeligheid ervoor is wel vereist, maar dan kun je je wel de vraag stellen waarom het daar is zoals het is. En dus waarom het hier is zoals het is en niet anders. Dan is er beweging.

In Spanje viel mij iets op wat in elk geval mij aan het denken zette. Aan het denken over verloren zaken en over de waarde daarvan. Als de temperatuur aangenaam z(w)oel is, spelen de kinderen buiten. Dan staan er twee jongetjes op het goal te schieten met een voetbal; en die goal is de grote dubbele toegangsdeur tot de kerk. Als wij tegen een garagedeur aan schopten, was de straat al te klein. Mogelijk dat de koster van de kerk er niet blij mee is, maar in Nederland is het niet eens denkbaar noch mogelijk.

foto

Of het beeld van vriendinnen- en vriendengroepen die rondslenteren; niet met het oormerk rottigheid uit te halen, maar om samen te zijn en sociale banden aan te halen. Dan sta je ineens naar Nederland een jaar of vijftig terug te kijken. Een land waarin ook vijf meisjes van een jaar of elf, twaalf – op rolschaatsen in plaats van de moderne skeelers – voor een etalage stonden te kijken naar schoenen, en die vooral onderling leken te becommentariëren. Of de vriendjesgroepen die als motten rond een vlam in de buurt van de meisjes opvallend onopvallend doen. De jongetjes die met kartonnen kernen van rollen stof een eigen bedenksel van voetbal en hockey spelen.

Het is iets wat moeilijk is te vatten in woorden; alsof het sociale veel sterker aanwezig is op straat. “Dat is het weer”, zul je zeggen. Vast. Dat speelt vast een rol. Maar zeker niet de belangrijkste. Ook als Nederland zucht en puft onder een hittegolf zul je dit gedrag in onze moderne samenleving (haast) niet meer zien. Onder min of meer gelijke condities – Spanje is niet achterlijk en toont in het straatbeeld net zoveel smartphones als hier – is de atmosfeer anders.

Groepen lijken hier eerder te worden ervaren als bedreigend. Alsof de onschuld verloren is gegaan. Jochies die balletje-trap spelen tegen een kerkdeur worden (veel te) snel benoemd als ‘vandaaltjes’. Rondhangen wordt niet (meer) gezien als tijdverdrijf – terwijl daarover een prachtboek bestaat: Rondhangen als tijdverdrijf van Hazekamp –  maar als nutteloosheid. Misschien nog wel sterker: is de publieke (sociale) ruimte nog wel sociaal (en van ons allemaal)?

Kijk, da’s disruptief denken, zullen we maar zeggen. Plaats eens een vraagteken bij het vanzelfsprekende. Het lijkt zo eenvoudig. Maar alleen al het vinden en benoemen van het vanzelfsprekende is voor talloze (beleids)mensen enorm lastig. Het vanzelfsprekende doet zich immers voor als een wetmatigheid of een onwrikbaar verklaard fenomeen (“die Spaanse kinderen zitten gewoon minder achter de computer”). Het gevolg daarvan is dat er slechts zeer zelden buiten kaders wordt gedacht, laat staan gehandeld.

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s