De illusie-staat

Een goede titel is het halve werk. En als ik het goed zie, is het steeds onbelangrijker of die titel de vlag is die de lading dekt. Als-t-i maar ‘pakt’. Dit leek mij er wel eentje: de illusie-staat. Lekker non-descriptief (nietszeggend, dus), maar vast wel nieuwsgierig makend. Want, tja, een illusie-staat…. wat ís dat in vredesnaam?

Illusie-staat is de naam die ik geef aan onze staatsvorm. Niet een rechtsstaat, gebaseerd op de trias politica en rechtsregels, maar een staat gebaseerd op illusies. Eerlijk gezegd, twijfel ik nog wel wat aan dat ‘staat’. Mogelijk kun je er ook ‘samenleving’ van maken. Maar ik vermoed dat dat marketingtechnisch een afzwakking is.

De illusiestaat is een situatie waarin we leven in een staat die feitelijk uit meerdere, twee, dimensies bestaat: de tast- en zichtbare alledaagse wereld en de imaginaire van afspraken, regels en wetten. Bepalend is dat die laatste, de imaginaire, wordt aangezien voor de werkelijkheid. We leven in een droom, een illusie.

2bfe65e6-615f-11e5-ae74-e5dfbfd1ccb1_original

Ik denk te zien dat onze regel-wereld is losgezongen van de realiteit. Het is al eerder beschreven, ook door mij in dit blog: we leven samen op basis van de veronderstelling dat als iets is geregeld het ook werkelijkheid is. Regels zonder handhaving zijn krachteloos, maar vooral ook naïef. Ik kijk op een flat  waar de VVE ooit borden – meervoud – omheen plaatste met een verbod op spelende kinderen – echt! De grap was echter dat het krachteloos was. Niemand, geen agent, die ooit die wensgedachte werkelijkheid maakte door te handhaven.

Je kan vandaag de dag de voorbeelden van een illusiestaat overal om je heen vinden.

Eén van de beste vindplekken vind ik nog steeds het verkeer. Daar is inmiddels een ongelooflijke discrepantie ontstaan tussen regel en werkelijkheid. Neem de basisregels Rechts Heeft Voorrang (Oók Een Fiets) of Rechtdoor Heeft Voorrang Op Afslaand. Ik zou er niet op vertrouwen, want de situatie is inmiddels anders: ‘voorrang is geen recht. Dat kríjg je, maar mag je niet némen’. Ofwel: eigenlijk is het Het Recht Van De Sterkste.

Da’s idioot. Op papier is het allemaal goed geregeld in het verkeer. Maar iedereen die geregeld op de weg is, weet dat het niet zo gaat. Die weet dat zich dagelijks talloze situaties voordoen waarin het gaat om brutaliteit (en onkunde/onwetendheid van regels). Sterker, als je je aan de regels houdt, koers je vaak af op een confrontatie. Toch idioot: vanwege de lieve vrede moet iemand dus afstand doen van juist gedrag ten gunste van een overtreder.

De Illusiestaat lokt daardoor iets doodengs uit. Iets wat ik de afgelopen decennia als een zwam in rottend hout zie verspreiden: een systeem van regels waaraan ‘niemand zich houdt’, maar waaraan wel wordt gerefereerd als antwoord op escalatie en conflict. In andere woorden? Politici en overheden kunnen vanalles denken en denken te doen, maar de burger regelt het zelf wel, ten koste van de zwakkeren.

SolomonWives

Het verschijnsel is op andere plaatsen lastiger te herkennen. In de zorg woekert het ook. De cliënt en patiënt zijn welhaast onbeschermd tegen willekeur geraakt, ondanks de toename aan regels. Arbeidsrecht beschermt de werknemer…. toch?! Of de beleidsbeleving van ‘werkloosheid’ of ‘bijstand’: de werkelijkheid is anders. Of de wat verder weg liggende: nieuwe bronnen van inkomsten en financiering als gevolg van systeemwijzingen (crowdfunding, en pas geleden de suikeroompjes*). Het is de plaag die steeds meer aan de oppervlakte komt als je het nieuws – ook al is het maar gemiddeld – volgt: de groeiende kloof tussen alledaagse werkelijkheid en boeken-/beleidsbeelden.

De illusiestaat verklaart een groeiende onvrede over en afkeer van ‘de politiek’,maar het voorspelt ook het ontstaan van een mogelijke nieuwe vorm van ‘wetteloosheid binnen de wet’. Da’s pas eng.

*Die suikeroompjes zijn feitelijk ook doodeng, want ze zetten de klok terug door vrouwen weer afhankelijk te maken van de willekeur van mannen.

One thought on “De illusie-staat

  1. Vanouds is het goed dat er regels zijn om het intermenselijke verkeer te regelen. Natuurlijk is de regelzucht wel uit zijn voegen gegroeid, maar uiteindelijk zijn regels om problemen te voorkomen. Maar waar is het nu fout gegaan met de mensen in dit land, die de regels niet meer erkennen. Behalve natuurlijk als het fout gaat, dan wordt de handhaver (regelverzinner) boos aangekeken dat hij niets heeft gedaan. Maar hoe zit het nu met al die mensen, die zich aan god noch gebod houden. Moeten we daar een samenleving op bouwen. Dan verhuis ik nog liever naar de Oekraïne🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s