Iedereen móet werken

“Vader, ze weten niet beter”. Beroemde woorden uit het boek Bijbel. Het zijn ook fijne woorden voor mensen die zich willen verschuilen. Prima bruikbaar: onwetendheid. Dat ligt wel dicht tegen onkunde en niet wíllen weten aan. En dan verandert het verhaal.

Het geouwehoer en gezwets over werkloosheid, -bestrijding en werklozen heeft de afgelopeln decennia draconische vormen aangenomen doordat het helemaal níet over die onderwerpen gaat, maar over maatschappij- en mensbeelden. Uitkeringsgerechtigden – inderdaad, méér dan WWers – zijn daarvan de dupe. Zij zijn speelbal van het gevecht om het Grote Gelijk (dat niet eens bestaat).

Politici – maar ook media en beleidsmakers – zien zichzelf als goed-opgeleide mensen. Laten we ze daar dan ook eens op afrekenen. Hoe logisch zijn al die plannen en meningen?

‘In Nederland is ledigheid, luiheid, niets doen, achterover leunen geen recht’. We moeten allemaal iets dóen. Logisch, toch? Nou, nee, niet zolang je niet overeenstemming hebt over dat ‘iets’. Daar gaat het dan ook goed mis, want vooral ‘de overheid’ vult dat ‘iets’ in met ‘werken’ en specifieker ‘werken voor een werkgever’.

Daarmee is toch niets mis, zul je denken. Mis niet, maar wel zo specifiek dat het verhullend is om in zulke algemene termen te verwoorden. Blijkbaar is niet de werkloosheid een probleem, maar het niet werken voor een baas. Was de werkloosheid een probleem, dan zou de logische oplossing zijn het stimuleren van vinden én creëren van wérk. Dan kunnen werklozen solliciteren naar banen – bij werkgevers die in blinde paniek de crisis mede hebben gecreërd door banen te schráppen! – maar kunnen ze ook zelf creëren.

Wat dan uitermate onlogisch is, is mensen te verplichten kostbare tijd te verspillen aan nutteloze zaken. Zaken die nergens anders toe leiden dan tot disciplinering en wantrouwen. Dát is wat al die pleiters voor de ‘harde aanpak en de verplichte tegenprestatie’ uiteindelijk gaan bereiken: een initiatiefloze klasse, gedrild in het invullen van formuleren en niet-denken.

Intelligent zijn ze dus niet, die ‘verantwoordelijken’.

Of neem de ‘arbeidsgehandicapten’, een klasse werknemers die op de keper beschouwd niet meer mee kan. De eisen zijn te hoog en zij halen die niet. Intelligentie-eisen, maar ook snelheidseisen. Het is de onderste laag in het werkgelegenheidsgebouw; de laag die het eerst afviel als nutteloos. Zonder ingrijpen zouden zij buiten het productieproces zijn gebleven.

De vraag is waarom is ingegrepen. Was het omdat het, cru geformuleerd, zielig vonden dat er mensen zijn die werden veroordeeld tot duimen draaien? Of was het om toch extreem goedkope arbeidskrachten beschikbaar te hebben? Saillant: bij deze groep kwamen woorden als ‘dwang’ of ‘lui’ haast níet voor in de overwegingen. Blijkbaar zijn WWers en WWBers andersoortig: van nature lui. De cynische realiteit is dat die groepen voor werkgevers nog wél bruikbaar zijn, mits lekker goedkoop beschikbaar.

Inmiddels is de kluwen maatregelen en beleidscategorieën zó groot dat niemand meer weet wat de netto-effecten zijn. In Leiden hebben we ook ‘sociale werkvoorziening’. Ook daar moet men de broek zelf ophouden. En ook daar zie je subtiele verschuivingen, die leiden tot verstoring en verdringing. Vanuit het perspectief van hun klantgroep heb je daar geen boodschap aan. Maar verontrustend is het als gesubsideerde banen ontstaan voor langzamere werknemers, waarvoor geldt – en hier begint het – dat die traagheid wordt geaccepteerd, meegewogen en begeleidt. Dat verhoudt zich slecht met commerciële bedrijven die voor meer dan 75% bestaan uit arbeidsgehandicapten. Dan die je je af te vragen wat je ziet: een bedrijf dat iets extra’s doet voor arbeidsgehandicapten of een bedrijf dat goedkope arbeidskrachten ontdekte.

Zo lang we krampachtig vasthouden aan ‘moeten werken voor een baas’ gaan we niets oplossen. Gaan we uitsluitend geld rondpompen in circuits waar al voldoende geld ís. Gaan we – maar we zéggen dat niet – mensen opofferen aan ons eigen belang. Want hoe we het wenden of keren: in lijn met het verleden en heden zal in de samenleving die eraan komt, wéér minder eenvoudig werk zijn voor de minder slimme en trage medemens.

Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s