De betekenis in betekenisvolle beelden

Het is iets wat je geregeld hoort; misschien ook doordat je er op gaat letten. Wat? Nou, van die misnoegde opmerkingen van – haast miskende? – mensen die vinden dat ze oneerlijk worden beoordeeld. Je kent het wel: ‘maar díe doet hetzelfde als ik en daar zegt niemand iets van’. Nooit gehoord of meegemaakt? Dan wordt deze blogpost lastig.

Beelden. Daar gaat het om. Betekenis.

Een mooi voorbeeld van wat ik bedoel met betekenis van beelden vind je in de gesprekken over betogingen waarin controversieel geachte iconen worden gebruikt. Dat gebeurde de afgelopen week.

img-131015-125.onlineBild

In Duitsland wordt gedemonstreerd tegen TTIP – trefwoorden: vrijhandelsverdrag en chloorkip – waarbij een guillotine wordt gezien. Van de week demonstreert Pegida – trefwoorden: vreemdelingenangst en onvrede – en daarbij wordt een galg gezien. De discussie kun je je wel voorstellen. Vooral ‘rechts’ is verbolgen over de ophef die wél komt over ‘hun’ galg en niet over ‘hunnies’ guillotine. Het is duidelijk voor hen: ‘links’ wordt uit de wind gehouden en vergoelijkt.

BERLIN, GERMANY - OCTOBER 10:  Protesters gather to demonstrate against the TTIP and CETA trade accords on October 10, 2015 in Berlin, Germany. Tens of thousands took to the streets in Berlin to protest against TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership) and CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement), both of them trade agreements currently under negotiation between the USA for TTIP and Canada for CETA with the European Union. Critics in Germany oppose the accords for a number of reasons, including fears over genetically-modified foods, environmental standards, workers' rights and pharmaceuticals.  (Photo by Axel Schmidt/Getty Images)

Dat lijkt ook wel te gebeuren. Want wat is het verschil eigenlijk tussen die twee? Het zijn beide executiemiddelen. Toch? Justitie in Duitsland gaat er dan ook achteraan.

Toch is er een verschil, lijkt me.

De galg is een duidelijke belófte. Dat blijkt uit de tekst die er bij hoort en die onomstotelijk stellen dat die is bedoeld voor Merkel en Gabriel. De guillotine daarentegen lijkt veel meer de richting op te gaan van beeldspraak. ‘Pas maar op, Sigmar’ kan zowel een bedreiging zijn aan het adres van Gabriel als een waarschuwing dat het hem z’n kop – overdrachtelijk – gaat kosten als-i akkoord gaat met TTIP. Het apparaat is duidelijk, de boodschap niet.

Het is iets wat al járen aan de orde is; dat (extreem)rechts verongelijkt is over de veroordeling van hun beeldgebruik, maar dat ze daarbij over het hoofd zien dat zíj wel degelijk bedreigen. Of het ligt aan een tekort aan ontwikkeling of niet, maar het ontgaat hen wat het verschil is tussen letterlijk en figuurlijk. Dat is ook precies wat de mensen die zij menen te moeten bestrijden, ontgaat. Ook extremisten zijn verstarde geesten aan wie de sierlijkheid van taalvormen als ironie volkomen ontgaat.

Dat zíen ze niet. Dat vóelen ze niet. Dat herkénnen ze niet. Moet je ze dat kwalijk nemen? Misschien eigenlijk wel, maar da’s hetzelfde als van een basisschoolleerling verwachten de hele tekst van het Wilhelmus te kennen: nét iets boven z’n capaciteiten.

Het lastige is dat de eenvoudigste van geest niet in staat is de details te snappen en zich dús miskend voelt. Gevaarlijk, heel gevaarlijk, omdat het voedsel is voor de gedachte niet serieus te worden genomen, te worden achtergesteld; want ‘het gebruikte beeld is in essentie toch hetzelfde?’.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s