Vrijheid verslaaft

Soms vraag je je af waar je je druk om maakt. Of waar we ons met z’n allen druk om maken. Soms – eigenlijk best vaak – denk ik dat we onszelf bang (laten) maken. De toekomst is ongewis, is een zinnetje dat ik in m’n jeugd vaker hoorde dan vandaag de dag. Alsof onze verwetenschappelijking ook een idee met zich mee bracht alsof we de toekomst moeten kunnen peilen. Het is – ik beweerde dat al vaker – een volslagen verkeerd gebruik van wetenschap en data. Die zijn niet bedoeld om te voorspellen, maar om te begrijpen. En sommige dingen begrijpen we nog steeds niet goed; laat staan dat we die kunnen voorspellen. Vooral ons eigen gedrag niet.

Enorm opgewonden, rood aangelopen zijn forse groepen mensen als zij zich weer druk maken over ‘de tsunami aan buitenlanders’. Al het vreemde is eng en bedreigend. Angst. Het zijn bange mensen. Natuurlijk heeft het iets spannends, zo’n verandering. Net zoals die keren in je jeugd dat je iets heel nieuws moest doen, het onbekende tegemoet. Van de lagere school naar de middelbare school: plots is je hele klas verdwenen, ben je alleen. Of je eerste kind: plots overweldigt de verantwoordelijkheid voor dat léven je. Niet mis. Die verhuizing: nieuwe buren, nieuwe omgeving, nieuwe oude vertrouwde routes, nieuwe geuren.

Het zijn eigenlijk allemaal momenten die ons uit balans brengen. Ze horen bij het leven, want da’s helemaal niet rustig, stabiel en voorspelbaar. Da’s veranderlijk en onvoorspelbaar. Of wist u in 2007 dat de pensioenleeftijd zó drastisch zou worden verhoogd? Waarom wénste u al de uwen dan een goed 2015 in de nieuwjaarsnacht, als u toch al wist dat 2015 op 2014 zou lijken? Ik weet van mezelf dat in die nacht van die gedachten langs komen als ‘zal die of die er eind van het jaar nog zijn?’. En nu, op vier-vijfde, zijn er mensen en dieren dood waarvan ik het niet verwachtte.

naamloos

Veranderen hoort erbij. Verzet ook. En die twee hebben een verwantschap als je jong bent. Op een gegeven moment verzet je je, op zoek naar een eigen identiteit. Het verschrikkelijke puberen is begonnen. Ietwat meewarig kijk je ernaar als je ouder bent. Naar die jonge mensen die zo enorm geïnspireerd een eigen identiteit zoeken en tijdens die tocht dezelfde stappen zetten als wij, hun ouders. De jonge mensen die op gloeiendhete zomerdagen stug doorlopen in lange zwarte leren jassen; de nors kijkende die ver weg bij z’n ouders toch door de stad banjert; het is allemaal al eens eerder gedaan.

Ik kwam er pas drie tegen. Op de fiets: een gemiddeld middelbare school meisje, een jongen met een hoodie over z’n hoofd, en een meisje met een hoofddoek. Voor zover ik kon horen, hadden ze het over school; iets met een proefwerk. Drie heel verschillende types, zo te zien.

Het beeld was zó ongelooflijk normaal en vanzelfsprekend, dat ik dacht: “waar maken we ons druk om?”. Denken we nu echt dat meisjes met een hoofddoek een bedreiging zijn? Denken we echt dat hoodies bij (pseudo)crimineel gedrag horen? Is het niet ook een uiting van identiteit: ‘dít ben ík!’?

ontkooing

Maar nog veel belangrijker: zou het niet zo zijn dat mensen die eenmaal aan vrijheid hebben geroken, die niet meer kwijt willen? Ofwel, denken we echt dat jonge mensen die nu oprecht en hartgrondig hun positie als islamiet bepalen anders zijn dan de tiener die anarchist – of liberaal – wil zijn? Wíl zijn; niet: ís. Dat zal pas later blijken: wat je echt bent. Zal iemand die kan doen en laten wat-i wil, daar ooit nog afstand van doen? Ook als z’n geloof dat eist? Zal dan niet eerst dat geloven in een geloof ter discussie komen?

Kortom, ik geloof niet echt in een groot gevaar. Wel geloof ik dat er een heel stevige schokgolf door onze samenleving zal gaan. Er zal ongetwijfeld ook een en ander mis gaan; er zal best iemand uit de bocht vliegen; er zullen ook conflicten komen. Maar uiteindelijk krijg je de geest niet meer in de fles.

Want de angst die wij voelen, die kent de andere kant ook. Vandaar hun reactie: vrijheid is eng, ontkooit en maakt je eraan verslaafd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s