Maak me gek!

Dat mensen eigenlijk nooit 100% logisch of rationeel handelen, weten we inmiddels wel. Da’s een nogal complexe aangelegenheid, want over wélke logica hebben we het?

Als je geen werk en dus weinig geld hebt, moet je vooral geen geld over de balk gooien maar het zinvol besteden. Dus waarom koop je dan loten of gok je? Dat kost geld. Geld waarvoor je ook een pak melk had kunnen kopen. Wat wordt vergeten, is dat onder een bepaald niveau geld niet meer aangroeit. Er is dan stomweg te weinig om zinvolle beleggingswinsten mee te halen én het duurt te lang voordat die komen. Cynisch gezegd: dan kun je beter echt gokken. Plots is het gokgedrag dan een stuk rationeler, in díe situatie.

Of neem het nieuws van een paar dagen geleden. Ook leuk. We dreigen meer belasting te gaan betalen op gebotteld water en op vruchtensappen. De belasting op frisdranken wordt gelijk getrokken. Het klinkt rationeel: één tarief. Maar ooit werd de splitsing juist verdedigd met een hartstochtelijk pleidooi voor lagere belasting op gezonde dranken (of: hogere op óngezonde). Een gezonde bevolking zou immers lagere kosten met zich mee brengen, op den duur. Blijkbaar is dat inzicht nu plots helemaal fout.

Beleidsmakers kletsen er het vaakst maar wat op los, waardoor er feitelijk met het dagelijks leven van heel veel gewone mensen wordt geëxperimenteerd. Of zou je het doordacht moeten noemen dat we allerlei groepen mensen ‘meer zelfbeschikking’ geven, maar vergeten hen de instrumenten te geven dat in te vullen?

Werkelijk diep beroerd kun je worden van de verhalen van oudere mensen, die nu plots ‘zelfstandig’ zijn en doodongelukkig. Het is de zoveelste beleidsillusie waarin contextloos wordt geredeneerd. Dat wat voor een deel van een groep geldt wordt ondoordacht getransformeerd naar de hele groep. Niet alle ouderen zijn mondig. Niet alle ouderen willen thuis zitten. Maar ze móeten, want de zorg is ontoegankelijker voor veel ouderen omdat ‘de zorg te vanzelfsprekend is geworden’. Een oordeel óver anderen….

Ook mooi zijn alle pogingen werklozen aan de slag te helpen. Dat is een industrie, al járen. Een industrie die goed geld verdient, maar nog nooit significante bijdragen leverde aan het verdwijnen van werkloosheid. Dat gebeurde in de jaren tachtig niet en het gebeurt nu niet. En lokale overheden maar inkopen en inhuren. Waarschijnlijk snappen die ambtenaren niet dat zij door die inhuur ook een brevet van onvermogen afgeven: wat dóen zij dan op die positie? Ahh, coördineren. Met z’n zovelen? Maak dat de kat wijs. Het is een bal gloeiend heet lood die wordt rondgespeeld.

Ga maar eens na. Werklozen moeten solliciteren. Heel logisch, mits er banen zijn. Voor een groeiende groep, de ouderen, geldt dat zij via-via aan werk moeten komen: netwerken heet dat tegenwoordig. Daarvoor moet te mensen kennen. Dat kost energie, om precies te zijn: tijd en geld. Geld omdat je bij langs moet, omdat ‘een gesprek bij een kop koffie’ minstens de prijs van twee koffie kost. Geld dat er niet is. Mij is het nog steeds een raadsel waarom er geen mogelijkheid is om die kosten te dekken (want van de uitkering valt dat echt niet te doen). Peanuts, dat is het. Maar het past niet in een logica die uitgaat van repressie.

Ik ken iemand die op die manier bezig is in een project met de titel Stage Nieuwe Stijl. Goed bedoeld, maar zó onvolkomen. Feitelijk worden jonge werklozen op pad gestuurd om ‘werkervaring op te doen’. Naast mijn verdenking dat de overheid daarmee werkgevers faciliteert ‘stagiaires’ in plaats van werknemers aan te nemen, is de lol dat deze jongeren helemaal geen geld hebben en toch kosten moeten maken. Begin nu niet over ‘investeren in je toekomst’. Dat is grote onzin voor het gros der jongeren. Het gaat alleen in retrospectie (!) op voor mensen die veelverdiener werden, maar gaat níet op als wetmatigheid.

Maar ja, voor de overheid is het ook geen enkel probleem. Daar waar verleden week nog werd geconstateerd dat studenten teveel lenen, in de schulden terecht komen en onder de radar verdwijnen, vinden beleidsmakers het helemaal geen probleem jonge mensen te stimuleren maximaal gebruik te maken van hun studiefinancieringsjaren. Geen werk? Jôh, dan studeer je toch een jaartje door. Dan krijg je studiefinanciering. Want van ons krijg je niets.

Nee, logisch. Jouw probleem is niet mijn probleem. En, erger, ik ben helemaal niet van plán je te helpen. Wat ik doe, is m’n eigen probleem – en dat ben jij – kwijt te raken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s