Kunst leg je uit

Eigenlijk ben ik het helemaal eens met de dames van het Leidse museum De Lakenhal: kunst moet je op je laten inwerken, mooi – of niet – vinden en vooral niet kapot interpreteren. We hebben het dan over beeldende kunst: schilderijen, beelden, dat soort.

Toch zit me iets dwars.

Bij de podiumkunsten heb ik nu al een paar keer meegemaakt dat ik dacht: had ik dát maar vooraf geweten. Daarmee kom ik in een soort spagaat, want vaak is de uitleg van een soort holle bombast die me tegen staat, misschien zelfs weerhoudt.

Ik zoek een oplossing zoals een wetenschapsjournalist (geacht wordt) wetenschappelijk kennis in begrijpelijk Nederlands te brengen. In mijn leven heb ik heel wat voorstellingen gezien. Zeker podiumkunstenaars neigen ernaar te denken dat zij zó goed verhalend zijn dat een uitleg, een ondergrondje niet nodig is.

Dat is, denk ik, niet alleen een aanmatigende houding. Want wie bepaalt uiteindelijk hoe goed verhalend je bent. Toch echt de toeschouwer en zijn waarneming, interpretatie van de boodschap. Beweren dat je publiek je niet begrijpt, is veuls te gemakkelijk.

Zo ken ik een voorstelling, waar ik nog vrij nauw bij betrokken was tijdens de uitvoering, waarin een mooie contraptie voorkomt. Ik dacht een raket; het was een totempaal. Zo zat er meer symboliek in die aan de voorstelling nét meer sjeu gaf als je wist wat de bedoeling was; méér dan die beruchte face value.

Met beeldende kunst heb je dat ook wel. Stukken hebben altijd een naam. Waarom eigenlijk, als er verder geen uitleg (nodig) is. Zo gauw je die naam ziet, zoek je naar een verband en verdwijnt je primaire ervaring naar de achtergrond.

Ik vind dit schilderij van Mondriaan, bijvoorbeeld, mooi, maar ‘Pier en Oceaan’?! Ik haal het er niet uit. Sterker, je staat dan te zoeken naar wat jij er níet in ziet.

 

imagesH50DHUFV

Voor mij is het een van de grote problemen van ‘kunst’. Het vereist, denkt te kunnen vereisen, een grote achtergrondkennis om stukken te interpreteren. Op een of andere manier lukt het ‘kunst’ niet te denken in afzonderlijke stukken, met ad hoc toeschouwers die níet primair zijn geïnteresseerd in grotere contexten. Mensen die (mogelijk) echter wél zijn geboeid door dat wat ze op dát moment voor zich zien. Voor mij nog steeds een klassegebonden drempel: ‘we leggen het je niet uit. Als je dit niet uit je opvoeding meekreeg, is dat dus niet(s) voor jou’.

Kul.

Leg uit. Leg als maker uit; niet als ‘kunstkenner’.

2 thoughts on “Kunst leg je uit

  1. Mijn ervaring met Beelden in Leiden is, dat in sommige gevallen een uitleg voor veel mensen verhelderend werkt. Alleen maar kijken zonder iets van de achtergrond te weten, doet geen recht aan het kunstwerk. Natuurlijk kun je zelf eerst interpreteren met je eigen ‘hersenspinsels’, maar als je daarna bv. uitlegt dat een verhaal uit de Griekse mythologie en de eerste ervaring van de kunstenaar met kunst zelf aan de basis liggen van het werk, dan ontstaat er bij vele kijkers een grotere diepgang.
    Het gaat m.i. dan ook niet zo zeer om interpreteren als wel om de nodige achtergrondkennis te krijgen. En daar is naar mijn idee niets mis mee.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s