Groot gaat dood

Blinde hebzucht, dat is wat ik lang als motivatie zag achter schaalvergroting. Inderdaad kan ik weinig waardering opbrengen voor het modieus gebrabbel van mensen die in de functie van manager terecht gekomen, denken dat ze leider of visionair zijn. In essentie brabbelen ze achter de trends aan. Doodmoe word je van de figuren die jaren terug werkelijk overal 2.0 achter plakten, die plots aan innovatieve bedrijven leiding gaven, die het nieuwe werken omarmden, of lean predikten als ontwerpmethode. Kolderiek, want in veruit de meeste gevallen, durf ik te wedden, is van al die nieuwigheid niets tot zeer weinig over, áls er al iets was veranderd.

Wat stug beklijft, is de idee dat schaalvergroting voordelig is, doelmatig. Je kent ze wel “we voegen de afdelingen communicatie samen, de ICT ook, en inkoop, de postkamer en de repro” (want in de vorige eeuw begint het). Dat het zo niet werkt, weten we al lang. Alles wat de menselijke maat ontstijgt, is uiteindelijk onhandelbaar en vertoont de neiging een eigen leven, autonoom, te leiden. Niet voor niets ontbrandt in diezelfde eeuw de discussie over de plaats van multinationals, ongrijpbaar en bovenstatelijk. Het zijn nog steeds machten waarop geen controle wordt uitgeoefend, en die ten diepste slechts één doel hebben: winst maken voor de aandelenhouders. Sterker: ‘economie’ is tegenwoordig niet de stand van de reële economie noch van de werkgelegenheid, maar de stand van de beurskoersen en -indexen.

Hoe krachtig de perversiteit van dit systeem is, blijkt wel uit de eindeloze reeksen mislukkingen en omgevallen luchtkastelen; van gefuseerde ziekenhuizen, van gefuseerde opleidingen, van gefuseerde banken, van gefuseerde scheepswerven, van gefuseerde overheidsdiensten, van gefuseerde warenhuizen, supermarkten, en meer. Ook de kunsten leiden aan het euvel; idealistische bands die doorbreken, van club naar stadion gaan, superband worden en als multinational opereren, of fusies van theaters of theaters en gezelschappen. En uiteindelijk gaan ze allemaal dood.

To big to fail? To big to handle!

3449191443_0d4a6a65e3_z

De ellende is dat ik niet geloof in rationaliteit in deze discussie. Het hele proces wordt gevoed door macht en hebzucht. Dat luistert nooit naar de ratio, anders dan direct verhoogde financiële opbrengst. Alles dient om dát doel te versluieren, ook de soms onwaarschijnlijk kromme redeneringen. Fusies neigen ertoe idealen, doelen of beweegredenen te verloochenen, waardoor foute of halve koppelingen (dreigen te) ontstaan. Wie die verloochenen? De managers-die-geen-leiders-zijn. Ik heb het persoonlijk meegemaakt: organisatie-onderdelen die als enig dwarsverband ‘informatie’ hadden, werden samengevoegd: informatietechnologie, informatieproductie en informatiebeheer (technici, redacteuren en een thesaurus). Of de fusie van een organisatie met een overduidelijk idealistisch doel en een zogenaamd zakelijke. Dat gaat mis en dat gíng mis. De ‘zakelijke’ bleek niets anders dan een soort parasiet die een prooi leegzuigt, zoals ‘bedrijvendokters’ nogal eens doen (hun voorbeeld?).

Ook in de wereld van de hippe voorhoede heerst nu gevoede angst; angst voor het ongrijpbare, onbewijsbare ‘exponentiële’ of ‘singulariteit’. Belangrijke constructen als scenariomateriaal, maar geen goede basis voor bedrijfsvoering. Zeker niet als het resultaat een soort vlucht naar voren is: ordinaire schaalvergroting. Tot mijn schrik las ik de afgelopen dagen dat The Next Web die weg kiest: groter, breder, meer, beter. Vooral dat laatste woord – beter – hoezo? De kans is immers véél groter dat, omdat een groter en breder publiek moet worden aangesproken, de vervlakking inzet. Het is de verloochening van de (moeilijk meetbare?) aantrekkingskracht van conferenties als The Next Web, SXSW, Burning Man of, ooit, Doors of Perception: níet eenvoudig vindbare pareltjes, waar je móest zijn.

De dood loert en wacht op weer een vette buit.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s