Een reservaat voor mislukte mensen

Hij kan je enorm verketteren en uitschelden. Ooit was-i schooldirecteur, ging om met belangrijke mensen en nam beslissingen met grote gevolgen. Zo iemand kun je niet behandelen als een kind, als een gevangene. Dat kun je ook niet met z’n buurman. Die had een bloeiende praktijk en hielp mensen in geestelijke nood. Ook hij kan tekeer gaan met een houding die menigeen in het behang zal laten vliegen: minderwaardige vliegen zijn het, de mensen die hier werken. Als hij de scepter zou zwaaien. Een twintigtal kilometers verderop wordt beslist over een man die een eigen huis nodig heeft, maar ook agressief en dan gevaarlijk kan zijn.

Het zijn geen verzonnen voorbeelden. De drie mannen bestaan echt. Ze zijn ‘in zorg’ en ze zijn absoluut geen uitzondering.

399px-Jheronimus_Bosch_011

Ze zijn van alle tijden: de mensen met een vlekje, waaraan een steekje los zit, die volkomen knots zijn, die zich sociaal niet kunnen handhaven. Maar gelukkig zijn wij de donkere Middeleeuwen voorbij. De tijd dat ze uit de samenleving werden verwijderd op bijvoorbeeld narrenschepen. Een mooi eufemisme voor alles wat ongewenst is, laten wegdobberen op de rivier. Latere technieken waren het vierendelen, verbranden, breken, verzuipen, en het opsluiten (en tegen betaling te laten bezichtigen). Foucault had toch echt een punt toen-i stelde dat die ontwikkelingen niet op toeval berustten en evenmin iedere groep gelijk trof.

Het zijn de somberste scenario’s. Maar in een wereld waarin vluchtelingen worden gezien als een plaag, waarin jonge, gezonde, goed-opgeleide jonge mensen het uitgangspunt vormen, waarin afhankelijkheid (van ‘de economie’) impliciet wordt gepropageerd, is dat geen irreëel perspectief. Soms, zo weten we, is de werkelijkheid zelfs nog absurder dan ons voorstellingsvermogen. Castells verdrijft je laatste hoop, als hij het in De Netwerksamenleving en passant heeft over een klasse van onnutten – hij blijft Marxist – die geen enkele steun krijgt; omdat ze geen sociaal nut hebben. Goed lezen: die mensen krijgen níets, geen dak boven het hoofd, geen geld, geen voedsel, niets. Je wordt pardoes eng van dat beeld.

Als je om je heen kijkt, zie je geregeld oude wijn in nieuwe zakken. De koffiebonenmaler die nu weer volledig hip is, nadat de jaren zestig en zeventig de snelfiltermaling werd ‘uitgevonden’. De aandacht voor verse producten direct van de boer, nadat de boer uit de dorps-stedelijke omgeving verdween naar het enorme platteland. Tal van bezorgdiensten, nadat de supermarkt de huis-aan-huiswinkels en -karren had verdreven. In essentie niets nieuws; wel een nieuwe, betere en vast mooiere verpakking. Hoe ouder je wordt, hoe vaker je dat denkt te zien.

Ik zie het volgende dan ook echt gebeuren, als we niet op tijd reageren.

Die laatste meneer is een moeilijk geval. En dan echt moeilijk: gevaarlijk voor zijn omgeving en zijn verzorgenden. Het is niet niks als het minimaal aantal mensen dat aanwezig moet zijn bij bepaalde handelingen twéé is, waar het ‘normaal gesproken’ één is. Voor je beeld: we hebben het over iemand in de schemerzone tussen psychiatrie en gevangenis. Daarvan, en van psychiatrisch dementerenden v.v., komen er meer. Niet dat er kwantitatief meer zullen zijn. Ze komen meer in beeld. Eén van de voorspellingen die ik wel durf te doen, is dat het steeds lastiger wordt de zorg voor die mensen te organiseren. Wat zorg is, verandert immers mee met de verzorgden.

Niet langer is een liefdevol en betrokken optreden een goede basis. Die transitie máken we al mee. Steeds meer wordt handelend en beheersend optreden noodzakelijk. Dat zijn ándere mensen, met een andere instelling. Hoeveel daarvan hebben we beschikbaar? En daarna: als het inderdaad stomweg riskanter wordt, wie hebben we dan? Ik voorzie een tekort en in extremo een oplossing: een voorziening voor moeilijk handelbaren. Een huis, een terrein, vooral alles wat geïsoleerd (zoals de oude inrichtingsterreinen dat ook waren), en mogelijk ook woongemeenschappen (voor onaangepasten). Reservaten voor mislukte mensen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s