Empathie is….

Het moet wel een gave wereld zijn waarin wij leven. Woorden als compassie en empathie vliegen je om de oren. Bij geruchte vernam ik dat zelfs in advertenties empathie wordt gezien als een kwalificatie. Je zal heden ten dage maar níet empathisch zijn. Dan ben je goed gesjochte.

Mij schieten in elk geval twee mensen te binnen die van zichzelf vinden dat ze empathisch zijn. Bij mij leidt dat vooral tot interne hilariteit, want allebei zijn ze van het slag dat een gesprek binnen luttele seconden naar zichzelf verplaatst. “Ja, dat heb ik ook meegemaakt…”. Dat soort mens. Zeker nu, nu de vakantie-ervaringen, worden uitgewisseld, zie je het vaak. Een groepje collega’s verhaalt en eentje pikt iedere keer het woord met zíjn ervaring met het net vertelde. Op den duur wordt dat vervelend.

Dit zijn de maanden waarin je kunt uitvogelen wie er waarschijnlijk wél en wie níet empathisch zijn.

Empathische mensen zijn de mensen die zich in een ander kunnen verplaatsen, in diens emotionele toestand. Iemand die verdriet heeft, troosten, is een uiting daarvan. Maar empathie gaat verder dan dat, want een empathisch persoon begrijpt, voelt ook de óórzaak van het verdriet. Kijk, en da’s dus andere koek. Die vaardigheid is niet zó ruim gezaaid als we denken.

Die vakantieverhalen zijn een mooie illustratie. Hopelijk zijn de meeste mooie, spannende of leuke; in elk geval positief. Nu zijn tegenhanger: de tegenslag tijdens de vakantie. Een partner met een acute galsteenkoliek, een aangereden auto, een gemiste vliegtuigverbinding, een accommodatie die minder – of er helemaal níet – was. Dat zijn ingrijpende gebeurtenissen, maar niet levensbedreigend. Ik durf te wedden dat dergelijke gebeurtenissen worden gezien en behandeld als incidenten, in de rij geziene basilieken, wouden, kloven, en andere bezienswaardigheden.

Voor de toehoorder is de tijd immers enorm verdicht. Een twee of drie weken durende vakantie samengevat in, pak ‘m beet, een kwartiertje. een empathisch luisteraar zal zich realiseren dat zo’n terloops genoemd malheur op dát moment veel invloed heeft gehad op het leven van de verteller. Droge feiten geven die emoties niet weer. Ik ken maar weinig mensen die haast automatisch uit vakantieverhalen die emotioneel beladen momenten weten op te vissen. Maar dát zijn dan ook de empathische.

Moeilijk is het niet. Als je je realiseert dat verhalen altijd verdichtingen zijn, is het zaak die verdichtingen weer in normale levensproporties voor te stellen; de leuke en de minder leuke. Die je dat niet, of kan je dat niet, dan stap je heel eenvoudig over het allerbelangrijkste heen: de emotie, de beleving van de ander.

Bekijk en beluister je collega’s, je gesprekspartners maar ’s op die manier. Veel empathie? Ik betwijfel het. En jij zelf? En een empathische samenleving? Of is het toch waar dat empathie geruisloos het onderspit dolf?

2 thoughts on “Empathie is….

  1. Jezelf openstellen naar een ander is volgens mij de manier om het te laten ontstaan. Dan kan het overal voelbaar zijn. Op straat en zelfs in de rij bij de supermarkt. En ook op het werk.

    • Dat in elk geval. Het gaat me ook om de mensen in de zorg die veronderstellen dat empathie ook is: iemand die zichzelf onderpoepte, schoonmaken. Maar het gaat juist om het hóe. Niet strikt het protocol volgen, maar je verplaatsen in de ander en dus misschien zachtzinniger, of langzamer, of andere volgorde, of rekening houdend met schaamte, schoonmaken. Empathie is meer dan vriendelijkheid of compassie. Denk ik.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s