Gevangen hersengeesten

Net als jij ben ik een beperkt wezen. Ik droom ervan sterk, mooi, intelligent, grappig, eerlijk en rechtvaardig te zijn. Dat krijg je als je leest en leeft. Dan krijg je allerlei normen en waarden mee, waarvan de samenleving vindt dat die hoog moeten worden gewaardeerd. En dit zijn er een paar. Van die waarden die, als je ze samenbrengt, leiden tot een soortement superwezens, die je alleen in romans tegenkomt. De knappe dokter uit de verpleegstersroman is een mooi icoon.

Onhaalbaar natuurlijk, maar toch zijn er mensen die van zichzelf menen dat ze aan dergelijke eisen voldoen. Hun zelfbeeld schuurt, denk ik dan maar. De makkelijkst te herkennen types waren de jongens uit m’n jeugd die zichzelf zagen als ‘knap’. Misschien herken je het beeld: van die kereltjes die enorm veel zorg aan hun uiterlijk besteedden en een goed ingestudeerde patserspas er op nahielden (ik ben uit de tijd dat disco en soul – verschrikkelijk – hoogtij vierden). Je hebt ze uiteindelijk in veel soorten en maten. Van die zelfingenomen mensen, zeer tevreden over zichzelf.

Een erg komiek ego hebben we ooit in Leiden ontmoet (en hij loopt er nog steeds rond, da’s nog wel het leukst). We waren met z’n vieren in een studentendisco, twee jongens, twee meisjes, zo rond de vijfenwtintig. De meisjes waren wat van ons afgedwaald en stonden aan een bar wat te praten. Dan loopt er een jongen op ze af. Hij heeft een vraag: “Hoe het kan dat ze niet op hem reageren?”. Tip: gebruik die zin nóóit als binnenkomer of als versiertruc. Je wordt áfgemaakt. En je zet jezelf zó voor paal dat je kop vijfendertig jaar later nog steeds meelij opwekt.

Waarmee maar gezegd moet worden, dat het goed is realiteitszin te hebben, náást je dromen en levensdoelen. Eerlijk gezegd, sta ik er verbaasd van hoe lang het soms duurt voordat dat besef indaalt. Vóór je twintigste hoort een vals zelfbeeld er bij: jij gaat immers álles beter doen dan de generaties voor je (die dat ook dachten). Op je dertigste wordt het best wel dringend dat je enig besef hebt van je beperkingen, en op je veertigste nog steeds menen dat je uitzonderlijk bent, is ronduit eng aan het worden. Toch zijn er veel dertigers die nog steeds denken grootse veranderingen te kunnen bewerkstelligen en de kennis over de toekomst in pacht te hebben. De wereld wordt steeds later volwassen, verkindst op een verkeerde manier. Jeugdige onbevangenheid is iets heel anders dan een vals zelfbeeld, hoor. Die eerste staat open, die tweede neemt zichzelf veel te serieus.

De afgelopen weken ben ik er weer een paar tegen gekomen: mensen die me met stomme verbazing sloegen. Voor de een was het een coping strategy, een manier om zichzelf te handhaven. Geen enkele opleiding voltooien en toch de ambitie hebben een baan met een topinkomen te krijgen, vereist dat de bron van falen búiten jezelf ligt. Bij je ouders, je familie, je levensgeschiedenis. Heel lastig, want je omgeving ziet het zeer waarschijnlijk allemaal net anders, waardoor je feitelijk in een illusie leeft. Hij is iemand waarvan ik hoop dat we met één van de projecten waarmee ik bezig ben, een helpende hand kunnen bieden. In de vorm van een spiegel, en na een diepe duik kopje onder. Dat wordt nog wat.

Er is een andere groep die me ook zorgen baart, zij het dat zij zichzelf goed kunnen redden. Het zijn de mensen die van zichzelf denken dat ze out of the box kunnen denken. Het is inmiddels vergeven van die figuren. Dan hebben we het nog niet eens over de vraag wat die box behelst of wat zíj ermee bedoelen. Maar het moet ook jou zijn opgevallen dat we worden overspoeld door creatieve denkers, mensenmensen, empatische innovatoren en holistische managers.

Kul. Mensen die zijn gaan geloven dat zij over die eigenschappen beschikken, die te weinig bescheidenheid kennen en die (daarmee?) duidelijk maken in een eigen waan terecht kwamen. Dat gaat DSM-VI nog halen: stagnerende eigendunk.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s