De grote winnaar heet TV

Apparaten. Het blijft frappant hoe die dingen ons denken kunnen verontreinigen. Alsof het om apparaten gaat en niet om wat je dóet met die dingen. Vorm voor functie; dat is wat blijkbaar belangrijker is dan we denken.

633a1c653d4cddd0e75c4bfcd33f5a49

Neem koffie. Toen ik jong was hadden we aan de keukenmuur een koffiebonenmaler hangen. De koffie ging in een filter en daarop werd kokend water gegoten. Dat was koffie zetten: heet water over gemalen bonen. De veranderingen zijn niet eens zó spectaculair: de maler werd electrisch, de koffie werd daarna gemalen verkocht – de snelfiltermaling kwam en verdween niet meer – en de koffiezetapparaten richtten zich steeds meer op het proces van heet water over gemalen bonen voeren. Maar in essentie veranderde er niets. Ook niet in de jaren tot nu. Aan het high end van het marktaanbod bevinden zich allerlei apparaten die, op basis van prachtige theorieën, al dan niet met hogere of lagere druk, al dan niet met precies afgemeten vormpjes koffie het zetten van koffie tot een kunst verhieven. Grandioze marketing. Voorlopig nieuw toppunt voor de massa’s lijkt de koffiebonenmaalmachine-die-meteen-ook-koffie-zet. Want, tja, vers gemalen is je van het. Net als in de jaren zestig van de vorige eeuw.

Al die machines wekken de indruk alsof er iets nieuws onder de zon is gekomen. Nu ben ik volgens sommigen een scepticus en volgens anderen een cynicus, maar ik denk dan: ‘Zo? En wat is dat dan?’. Waar precies is dat zetten van koffie fundamenteel anders? In veruit de meeste gevallen is de vorm anders. Of het gemak. Maar onze manier van koffie zetten is feitelijk geen snars veranderd.

Dat is het lastige aan innovatie, aan vernieuwing. Ik wil best bekennen dat ik een vrij strakke definitie heb van innovatie: dat zijn die veranderingen die leiden tot fundamenteel ánder gedrag. Dat we inmiddels alle vernieuwing innovatie noemen… het zij zo. In mijn wereld zijn dat vormaanpassingen. En die kunnen versluierend uitpakken.

14845-620-412

Eén van de beruchtste, vind ik, is alles rond televisie kijken.

‘Televisie kijken heeft afgedaan. Jongeren kijken geen televisie, maar halen op momenten dat het hén uitkomt een film, een serie, een programma op. A-synchroon en on demand‘ Dat klopt, maar wat betekent het?

Dat televisie kijken helemaal niet heeft afgedaan, maar waarschijnlijk juist enorm krachtig is gegroeid. Natuurlijk, op dit moment is het medium waarmee wordt gekeken anders: laptops, tablets en telefoons bijvoorbeeld. En er wordt zélf gekozen voor de kijktijdstippen. Maar uiteindelijk zitten al die niet-meer-televisie-kijkers toch echt gewoon televisie te kijken: de series, de films, de programma’s. Sterker, het is de vraag of er nog iets te zien valt – iets kwalitatief goeds – als er geen omroepen zijn. Of het een ruisende zwartwit teevee is, een die nog een echte antenne op het dak vereiste, een kleurenteevee, of een kabelaansluiting, een computerscherm of een mobiel scherm; het zijn de dragers, de media. Die veranderen. Maar ons gedrag niet echt.

Ik zie de basis voor de bewering dat televisie heeft afgedaan dan ook niet. Er wordt meer dan voorheen gekeken. Vooralsnog is televisie toch echt nog winnaar.

Wat spannend is, is de beweging die wel in toekomstvisies is te vinden. Een beweging naar een situatie waarin de kijker ook de producent is. Of misschien is ‘regisseur’ een juistere term. Een fundamenteel andere relatie ontstaat als beeld niet uitsluitend consumptief en lineair wordt afgenomen, maar kan worden beïnvloed. De sportwedstrijd waarbij de kijker zelf bepaalt welke camerastandpunten hij wil gebruiken. Dan wordt het kanaal de ogen van de kijker. Dan verschuift de premisse van ‘aanbieder bepaalt en vertelt het verhaal’ naar ‘vrager bepaalt en maakt zélf het verhaal’ (of, zoals een goed boek, neemt iemand anders’ versie af). Inderdaad, dat betekent dat de film, de serie zoals we die kennen niet meer bestaan, maar dat je je bewéégt ín het verhaallandschap. VR?! Het past in elk geval wel vrij aardig in McLuhans beroemde citaat The Medium is The Message, waarin de vorm de inhoud, de functie herdefinieert.

Dat moment zal vast wel komen, maar tot die tijd lijkt het me veel te vroeg te beweren dat de televisie heeft afgedaan (en zelfs in de verre toekomst zul je nog luie mensen hebben, die het gewoon wel makkelijk vinden als anderen hun beeld bepalen).

2 thoughts on “De grote winnaar heet TV

  1. Vroeger had je een televisie. Toen kwam de video. Apparaten. Maar die apparaten zijn niet meer van toepassing. Of je nu op een laptop of met een ipad kijkt, daar zit weinig verschil tussen. Of dat je het scherm aan de muur verankert. Het format is video. En zonder beeld moet je het audio noemen. En dan is er ook nog tekst. Beeld, geluid en tekst. Maar een belangrijk onderscheid is het niet meer omdat ze samenvallen via de media die we heden ten dage gebruiken. Vroeger kon je thuis alleen maar tv kijken, nu kijkt iedereen overal naar video. Het onderscheid valt helemaal weg naar mijn idee. Maar tv staat nog voor het apparaat waarmee je kijkt, naar mijn idee.

    • Dat laatste betwijfel ik dus. Tv staat, wat mij betreft, eerder voor televisie, tele-visie. Misschien wat miereneukerig semantisch, maar het maakt voor mij wel duidelijk dat wat er nu gebeurt nog geen echt ingrijpende innovatie is. Dat gebeurt pas als de kijker meteen ook producent en deelnemer is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s