Schools maatwerk?! De school moet vervelend zijn.

Feitelijk ben ik opgeleid in de wetenschap die uitgaat van mensen als sociale wezens. Sociologen zoeken naar patronen in grotere verbanden: op welke punten handelen mensen hetzelfde? En dat halen sociologen dan niet primair uit het individu, maar uit groepen en -interactie. Da’s best lastig, als je dan gaande je studie steeds sterker dat individuele als bepalende factor wilt laten meewegen.

Mensen zijn nu eenmaal sociaal, maar dat ontslaat hen niet van individuele ‘rechten’. We zijn geen overdrachtelijke lemmingen of schapen die elkaar vrolijk volgen, tot in de dood. Groepsdruk, weet je wel, da’s zoiets als de groep die iets van jou wil, maar die je ook kunt weerstaan. Blijven denken en zelf verantwoorden: een groot goed. En dus zijn we niet allemaal hetzelfde, ook niet in gedrag. Met zoiets kun je eindeloos bezig zijn, want we zijn ook nogal dynamisch. Je weet wel: we kunnen voor het een en ook voor het ander, tegengestelde, zijn. We zijn te complex om te laten kwantificeren of goed te laten ‘doormeten’. Zelfs als we ergens op moeten stemmen, blijkt het lastig dat in een ‘exit poll’ juist in kaart te krijgen.

Ik ben dus van de lijn dat mensen wezens zijn in een sociaal krachtenveld, autonoom en afhankelijk.

Als je dit blog volgt, zal het je niet verbazen. Ik geloof niet in generieke maatregelen, althans niet als standaardreflex. Persoonlijk verwacht ik nog steeds het meest van kleinschaligheid en maatwerk. Er is in de jaren tachtig eens een onderzoek gedaan naar de inzet van expertsystemen in de sociale zekerheid. Wat mij betreft interessantste conclusie: de wens om alles zo eerlijk mogelijk te regelen, wordt de regelgeving zeer gedetailleerd en oneerlijk. Groot, gedetailleerd, oneerlijk. Misschien moeten we uitgaan van het bestaan van oneerlijkheid en dáárnaar handelen? Wat jouw buurman krijgt, is niet automatisch iets waarop jij ‘in gelijke omstandigheden’ recht hebt. Er zíjn geen gelijke omstandigheden, wel vérgelijkbare.

Dat brengt me in een probleem. Want ik ben het zeer óneens met onderwijs-op-maat.

Natuurlijk. Er is geen standaardleerling, waarop een standaardaanpak kan worden losgelaten. Maar er is anderzijds wel een soort vraag, een eis aan kennis en vaardigheden benoemd door de maatschappij (het bedrijfsleven). En ja, dat heeft naast kennis en vaardigheden ook een doel in de sfeer van disciplinering: leren luisteren en doen. Dat is alleen iets ouderwets als je niet het hele maatschappelijk complex verandert. Dat gaat niet gebeuren en dus zullen leerlingen wél nieuwe vakken en vaardigheden moeten opdoen, maar ook worden gekneed.

Overigens zijn er meer punten om even bij te staan. Ik zag Paul Rosenmöller – die heeft ook overal verstand van – hartstochtelijk pleiten voor het idee dat leerlingen moeten worden uitgedaagd. Heel mooi, helemaal mee eens. Maar waarom zouden ze dat nu niet doen? Je kunt extra onderwijs volgen. Je kunt VAVO doen. En volgens welke logica gaan leerlingen naar een steviger uitdaging streven? Waarom niet al die vervelende vakken, waarin je vast ook slecht bent, lager inzetten? In mijn geval: dan valt Duits snel af en Scheikunde ook.

De werkgever krijgt het makkelijk. Geen CAO’s – ook die passen niet in het hippe, moderne beeld van de arbeidsmarkt – en nu ook werknemers die geheel individueel geheel onvergelijkbaar zijn. U kiest maar. U doet maar. Het arbeidsproletariaat – echt, ook de hoger opgeleiden – wacht wel.

Maatwerk. Het heeft één groot nadeel: er zit geen uitdaging in, in de vorm van vervelende werkzaamheden. Ook op school.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s