Een gebroken hart

Weer is daar een soort kwaadheid over zoveel onnozelheid. Ja, dat ís nogal arrogant om te menen dat anderen onnozel zijn. Maar het is ieders recht een ander te beoordelen, op basis van eigen waarneming en ervaring. De mijne zijn dat van dit verhaal bar weinig klopt. Het staat in de De Volkskrant van 24 december, de dag voor Kerstmis, en gaat over de extra kosten van alleenstaand geworden ouderen:

De onderzoekers analyseerden de geanonimiseerde gegevens van ruim zesduizend bejaarde klanten van zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid, die in de periode van 2007 tot 2010 hun partner verloren. Tot het moment van overlijden van de partner liggen de zorgkosten relatief stabiel rond de 500 euro per maand. Na overlijden stijgen die plotseling naar zo’n 740 euro, een niveau dat ook de volgende jaren aanhoudt. Weduwen maken structureel hogere zorgkosten dan getrouwden, gecontroleerd voor geslacht, leeftijd en opleiding.

Het resultaat verbaasde de hoofdonderzoeker, de Leidse gezondheidseconoom Herbert Rolden. ‘We hadden een shockeffect verwacht, waarbij mensen tijdelijk meer zorg nodig hebben. Maar de kostenstijging is sterk en houdt op termijn aan.’

De gegevens duiden erop dat veel bejaarden na het overlijden van hun partner verhuizen naar een zorginstelling. De kostenstijging is relatief groot bij mannen en tachtigplussers, die minder goed berekend lijken op een zelfstandig leven, stelt Rolden. ‘Mogelijk beslist de familie na overlijden dat een nieuwe situatie nodig is. Maar dat heeft wel een sterke kostenstijging tot gevolg.’

Mantelzorg
Hoogleraar ouderenzorg Katrien Luijkx van de Universiteit Tilburg, niet bij het onderzoek betrokken, is ook verrast door de sterke kostenstijging. ‘Partners zijn de belangrijkste bron van mantelzorg. Je zou wellicht denken dat de partner van een overledene juist zorg leverde in plaats van nodig heeft, maar we zien dat veel mantelzorg komt van ouderen die zelf ook broos zijn.’

Het onderzoek bevestigt dat mantelzorg kosten kan inperken, een van de speerpunten van het kabinetsbeleid. De nieuwe kennis biedt echter weinig aanknopingspunten om hier meer profijt uit te trekken. Wel adviseert Rolden gemeenten, die vanaf komend jaar de zorgtaken coördineren, om ouderen na overlijden van hun partner goed te adviseren. De gemeenten zouden moeten inventariseren welke zorg nodig is en welke kan ontbreken.

Als ik de vrijheid neem dit te waarderen, dan passen termen als ‘kil’ en ‘emotieloos’. Het is fóut.

Afgelopen jaar heb ik geregeld meegemaakt hoe mensen die niet meer thuis konden worden verzorgd, in een verpleeghuis kwamen. Geen van hen past in dit profiel. Hun verhaal is dít.

Mannen zijn het. Jarenlang getrouwde mannen. Langer getrouwd dan menigeen vandaag de dag haalt. Oudere mensen ook, die – inderdaad, mevrouw Luijkx – broos zijn. Vooral de vrouw op wier schouders een werkelijk formidabele druk wordt uitgeoefend. Maar om degenen met wie je al driekwart van je leven samenbrengt en die deel van je eigen lichaam is geworden, los te laten? Nee, geen van die vrouwen deed dat op tijd of met enig plezier. Eerder kwam die onvermijdelijke stap – die níet door de familie wordt genomen – later dan gewenst.

Het is iets wat je nooit, maar dan ook nooit, terug leest over deze fase of deze beslissing: de liefde tussen twee mensen die kapot wordt gescheurd. In al die gevallen waarin die mannen werden opgenomen, zagen we de echtgenotes nog wel terug als bezoeker in het verpleeghuis. Zíj leden. Plots manifesteerde de moeheid zich, de eenzaamheid in een huis waar tot dan nog een ander levend wezen was, de twijfel of die de juiste stap was en ook de zelfkritiek dat het best nog wel had kunnen voortduren. Van één van die echtgenotes hoorde ik dat buren zelfs uitflapten dat zíj, als het hún man was, hem langer thuis hadden gehouden. Bloedkokende onzin van mensen die geen idéé hebben.

Al die kostencalculaties zijn irrelevant als het gaat om het belangrijkste in een mensenleven: het wegvallen van een geliefde. Ik hoop zó dat de aanhangers van die berekenende opstelling te maken krijgen met de effecten die ze nu niet meerekenden. Het zal zwaar zijn, heel zwaar. Ik zal medelijden met ze hebben als het zover is. Maar nu, op dit moment, veracht ik hen als kortzichtigen.

Weet je, één van die mannen werd buiten Leiden in een verpleeghuis geplaatst. Bang en verward. Binnen een week overleed hij. Wíj zijn ervan overtuigd omdat we hen als echtpaar meemaakten: hij overleed aan een gebroken hart.

2 thoughts on “Een gebroken hart

    • Dank je wel. Ik ben bang dat veel mensen dit niet wíllen zien, of het afdoen als incidenten. Ik denk dat dat niet zo is.

      En zie ook dat inderdaad de achterblijvende mannen het slechtst zijn opgewassen tegen verdriet. Da’s iets anders als eenzaamheid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s