Geld met een houdbaarheidsdatum: briljant!

Dan ben je bijna zestig en ontdek je dat je tóch beter had moeten opletten. Ergens. Waar of wanneer weet ik niet. Misschien op de middelbare school waar ik Economie I kreeg, het theoretisch deel. Of ze daar het gedachtengoed van deze meneer, die in de traditie van Marx staat, hebben gedoceerd, betwijfel ik. Daar was het het onderwijs en de school niet voor. Omdat ik sociologie studeerde, kwamen de economische theorieën daar meer aan de orde. Ook daar sober, want vooral gericht op de sociale kanten van die theorieën. Nu pas ontdek ik de gedachte die past in mijn denkraam. De gedachte die begin vorige eeuw werd geformuleerd door Silvio Gesell, Die natürliche Wirtschaftsordnung durch Freiland und Freigeld (1916):

(…) en gelijkmatige omloopsnelheid van het geld (is) een belangrijke voorwaarde (..) voor een crisisvrije economie. Geld mag alleen als ruilmiddel dienen en niet als spaarmiddel. Alles in de natuur is vergankelijk, alleen het geld schijnt aan die vergankelijkheid onttrokken te zijn. Ook het resultaat van menselijke arbeidskracht zal roesten of bederven, alleen het geld niet. De geldbezitter kan dus rustig afwachten en niets doen, tot men hem genoeg “interest” geeft. Als de geldomloop stilvalt, wordt ook de economische kringloop verstoord.

Geld moest dus volgens Gesell “vrij” gemaakt worden en de vergankelijkheid van de dingen weerspiegelen. Dat noemde hij vrij-geld (Freigeld), dat naar zijn inschatting jaarlijks enkele procenten aan waarde zou moeten inboeten, niet als inflatie maar op een georganiseerde manier. Gesell dacht aan papiergeld met coupons die op bepaalde vervaldagen letterlijk zouden vervallen. Op rekeningengeld kan een “minwaarde” geboekt worden. De bezitter van het geld zal het dan niet meer zo gemakkelijk oppotten. Geld moet rollen; het moet de mensen dienen, niet beheersen.

Dit is een geniale oplossing voor het probleem dat geld is los gekomen van z’n oorspronkelijk doel, ruilmiddel.

Lang heb ik gedacht dat dat losweken de kern van het probleem is, dat dat de perverse prikkel is: geld dat een betekenis in zichzelf heeft. Nog steeds speelt dat een belangrijke rol. Maar een aspect wat minstens zo belangrijk is, is dat dat zelfstandige geld eindeloos houdbaar is. Zelfs wisselkoersen die rampzalig inflateren, zullen die houdbaarheid niet aantasten, wel de onderlinge waarde.

De grondgedachte is zó eenvoudig: bedenk een systeem dat sparen ontmoedigt. Ontmoedigt, niet onmogelijk maakt. Zoals je las, kún je wel degelijk sparen. Maar dan zul je een negatieve rente moeten accepteren, want je doet iets wat ongewenst is.

Jammer. Het invoeren van zoiets zal ik vast niet meer meemaken. Daarvoor zijn we veel te veel gewend en verslaafd aan geld hébben en hóuden, aan ‘geld geeft macht’ en aan ‘met geld maak je geld’. Het tij werkt echter tegen. De huidige stroom is juist sterk polariserend.

86a65dcbcf10b9034b8d57a1e51b0106_silviogesell

Moet je eens voorstellen. Dat vrijgeld leidt niet tot een egalitaire samenleving, maar wel tot een minder gepolariseerde. Natuurlijk zullen er mensen zijn die meer hebben en kunnen kopen dan anderen. Maar het zal niet meer bestaan in de verhoudingen die we nu zien. Geen voetballers die per uur meer verdienen dan een modale werknemer in een jaar. Geen bands die moeten zóeken naar belastingontwijkparadijzen als Nederland, bang om ‘te veel af te moeten staan’. Geen managers die meer dan tien, twintig keer verdienen dan de laagstbetaalde werknemer. Nog steeds zal er verschil zijn. De menselijke maat zal echter domineren.

Jammer. En tóch, het blijft een fantastisch idee!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s