anonieme slachtoffers na een ellendig bestaan

Het heeft me altijd al verbaast dat er zoveel wordt beweerd en aangeboden in de vorm van handreikingen en tienpuntenlijstjes door mensen en organisaties waarvan ik dacht: ‘sinds wanneer is dat jouw of jullie kennisgebied?’. Mijn cynische Ik heeft, denk ik, toch echt gelijk: het gaat alleen om geld verdienen. De adviezen van dergelijke organisaties zijn meestal oppervlakkig en flinterdun. En nog verbazingwekkender: hoe naïef ben je als je die producten afneemt, laat staan gelooft?

Met de komst van heel nieuwe vakgebieden naar de gemeente worden de ambtenaren ook geconfronteerd met heel nieuwe werkvelden. Het vreemde daaraan is dat dat geen beléidsvelden zijn – die truc kennen ze wel – maar vooral ook inhoudelijke kennis- en ervaringsgebieden. Dat is heel wat anders! Plots gaat het niet meer over benchmarks, normgetallen of cliënten als abstracte aantallen. Het gaat over levens. Levens van oude mensen, van gehandicapte mensen, van mensen met een psychiatrische aandoening.

Dát vind ik dus het dood-enge aan de situatie. Mensen die van de hoed noch de rand weten, gaan aan de slag met een heel nieuw vak. Alsof jij en ik van het een op het amdere moment – 1 januari – een nieuw vak zouden beheersen. Want, tenzij men meent dat die beroepen allemaal onzin waren en zijn, is dat toch echt wat zal moeten gebeuren. En de ondersteuners van gemeenten weten er evenmin iets van af. De werkelijke ondersteuners zijn de instituten die ook nu al de bestaande vaklieden ondersteunen. Díe moet je hebben, gemeente. Niet de jongens en meisjes die je naar de mond praten.

Een paar weken geleden hoorde ik hoe een sociaal wijkteam zich voorbereidt op één van de moeilijker opdrachten: de omgang met psychiatrische aandoeningen. Ik heb er eigenlijk geen woorden van afschuw voor. Men zou een tien-puntenlijstje krijgen om te bepalen of iemand wellicht schizofreen is. Ik durf héél stellig te beweren dat het ongelooflijk moeilijk is zo iemand te herkennen in een vroeg stadium. Dat eist ervaring en dus vooral veel omgang met die groep. Hoe later de diagnose wordt gesteld, hoe slechter de prognose. En de ambtenaren gaan er heel veel missen of heel veel onterecht insturen. Maar goed: het vak van psychiatrisch verpleegkundige is natuurlijk een onzin beroep. Dat ook huisartsen er geregeld in miskleunen, zegt niets. Ronduit amateurs krijgen er een centrale rol en worden ondersteund met lijstjes en boekjes.

Over een paar jaar is er daardoor onherstelbare schade aan mensen aangericht. De slachtoffers – collatoral damage – als gevolg van het leerproces. Mensen die worden opgeofferd aan een idee; die anoniem kapot zullen gaan. Leuk idee, hoor, dat we een samenleving willen die kleurrijk en gevarieerd is. Ben ik helemaal voor. Maar het kán niet (meer). Zoiets gaat tijd kosten. Zoals het weg poetsen van alle mensen met een vlekje meer dan vijftig jaar kostte, zo zal een weg terug ook minstens zo’n periode nodig hebben. Maar waarover ik me echt kwaad maak, is dat de slachtoffers anoniemen zullen zijn, en ook nog eens de sociaal zwakkeren.

Goed, het is casuïstiek, maar zullen we wedden dat het klopt? Hoeveel van de medewerkers in sociale wijkteams deed al uit zichzelf bijvoorbeeld vrijwilligerswerk in al die maatschappelijke sectoren: ouderen, jongeren, gehandicapten en GGZ? Afgaand op wat ik de afgelopen jaren meemaakt, is dat een minderheid. Op de plekken waar ik de afgelopen jaren als vrijwilliger werkt, was er geeneen. Wél op de plekken waar ik als bestuurder actief was. Maar da’s ‘goed voor je cv’.

Moet je meebeslissen over de zorg voor ouderen? Wérk daar dan. Maak mee hoe dodelijk verdriet is als een partner wegvalt, of een familielid, of een huisdier. Maak mee hoe krachtig liefde bij oude mensen is. Zo krachtig als superlijm, die je huid verscheurt als ze kleeft. Maak mee hoe je je voelt als je in je broek plast. En da’s een topje van de top van de ijsberg.

Ik kan er echt strontziek van worden: van die organisaties die adviseren, de consulenten die handreiken, de ambtenaren die bedenken, de uitvoerders die doen alsof de functie automatisch deskundigheid bengt. Ze lullen uit hun nek. De een hanteert cijfers om mee te schermen en achter te verschuilen. De ander ‘visies’. Geen bouwt op praktijkervaring. Multi-disciplinaire teams?! Het zou leuk zijn; als dat niet ook inhield dat de achterliggende structuren worden afgebroken. Alsof één maatschappelijk werkende in een team betekent dat hét maatschappelijk werk er nog is.

Nee, jongens, zo werkt dat niet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s