religieus ITdogmatisme

Over het realiteitsgehalte van zoiets als de singulariteit heb ik geen uitgedokterde mening. Persoonlijk denk ik dat het te vroeg is om daar anders over te denken dan in termen van ‘geloof’. Dat bedoel ik ook precies zo: een geloof, zoals een religie. Net zo onbewijsbaar vanwege de verschuiving van de bewijsvoering naar een verre toekomst (of een ver verleden). Oncontroleerbaar, maar daardoor verleidelijk hoopgevend. Niet zo vreemd dat ik ook verwacht dat er mensen zullen zijn die enorm gaan profiteren van de situatie.

In het denken over de singulariteit zit een enorme spanning.

In essentie is het een pre-middeleeuws niveau van denken. Nu we steeds meer doordrongen raken van de onderlinge samenhang in het lichaam en tussen lichaam en geest, gaat het denken van technologen nog steeds uit van geïsoleerde componenten. Recent las ik een artikel over Dmitri Itskov. Die gelooft in een situatie waarin we avatars zijn: kunstmatige dragers van ons bewustzijn. Een boeiende gedachtengang. Natuurlijk zijn de beelden fenomenaal. We zouden vormen kunnen kiezen die passen in hun omgeving. Itskov ziet mogelijkheden om op die manier te ‘leven’ in voor menselijke lichamen vijandige biotopen: het giftige oppervlak van Venus, waar zwavelzuur en hitte opvallend aanwezig zijn. Hij ziet ook mogelijkheden om grote afstanden te overbruggen, als we in staat zijn ons bewustzijn als data te verzenden. Ik begrijp dat hij zelfs lichaamswinkels voor zich ziet.

Als ik erover nadenk, zie ik iets heel anders. Dan voorziet hij een losgekoppeld bewustzijn. Als ik me dat voorstel en ook een koppeling van bewustzijnen, dan heeft hij het over een superbewustzijn. dan heeft-i het over niets anders dan GOD. Dat zou netjes passen in het idee van een avatar, want da’s een aardse representatie van de god Vishnu. Toch mooi, maar gekunsteld, zo’n cirkel.

Het is het loskoppelen wat me minstens zo boeit. Het zijn de Grieken die de lichaamssappen zoals gal een belangrijke rol toedichten in onze karaktervorming. Met de ontwikkeling van wetenschap(pelijke kennis) ontwikkelt zich ook de medische kennis, ondermeer door toepassing van de nieuwe mogelijkheden. Electriciteit bijvoorbeeld is lange tijd een helende werking toegedicht. Nu ook nog, overigens, maar dan minder bruut. De elektroshock en de gerichte elektro-stimulatie zijn stukken verfijnder dan het door een lichaam jagen van stroom (alhoewel de Frankenstein-films wel spectaculair ogen met die hoge spanning bliksemontladingen).

Het is toch best wel bijzonder om te zien hoe nu onuitgesproken weer wordt gedacht in componenten. We snappen nog steeds niet wat ‘denken’ is, wat ‘bewustzijn’ en hoe nurture en nature zich tot elkaar verhouden. Maar toch wordt er gedacht in mensvriendelijke concepten: de mens die zijn lichaam kan verlaten en een onsterfelijke geest zou kunnen hebben.

Nog afgezien van de vraag of de trend zich lineair voortzet of een willekeurige niet-wiskundige afbuiging gaat maken, is het wel goed stil te staan bij de vragen die de singulariteitsgelovers oproepen. Want die vragen gaan, onbedoeld, over de essentie van de mens, van leven en van bewustzijn. Maar dat er ook de kans bestaat dat de huidige ontwikkelingen en mogelijkheden op een verkeerde manier met elkaar in verband worden gebracht om een trend te construeren, is minstens zo groot.

Dat we steeds meer in staat zijn lichaamsdelen te vervangen, is mooi. Dat het vooralsnog vooral mechanische delen zijn, is wel belangrijk. Dat de komst van nano-robots – mits waar – ook vooral reparatiewerk behelst, is ook belangrijk. Dat we steeds meer ontdekken en minder begrijpen, wordt nog het best geïllustreerd door de medische wetenschap zelf die geen enkel leidend paradigma heeft over onderwerpen als ‘gezondheid’ of ‘vitaliteit’. Dat individuen belangrijker zijn dat werd gedacht, toont de kankerbestrijding aan waar nu wordt gewerkt met ‘maat-medicatie’.

Dat computers beter en sneller kunnen rekenen dan mensen, zal me niet verbazen. Maar pas als geest en mens loskoppelbaar zijn, zullen we verder komen. En dat is een stap die níet door technologie wordt bepaald.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s