Uniek?!

Aan de overkant van de straat hebben schoolkinderen met krijt een doel op de muur getekend; de buitenmuur van de tandartspraktijk. Nu is dat een verstandig man, geloof ik, want hij is naar buiten gekomen en heeft met ze ‘afgesproken’ dat ze niet moeten voetballen als de praktijk open is. Ik stel me voor dat hij iets zei als: ‘Want als ik schrik van de bonken van jullie voetbal en ik schiet uit met de boor…”. Maar da’s allemaal fantasie. Wellicht heeft-i ze toch gewoon boos weg gestuurd.

Binnenkort is het weer lente. Dan ontbloeien, hoop ik, weer overal de gekalkte doelen, de knikkerpotjes en de hinkelpaden. Het is meer spreekwoordelijk, want ‘de jeugd van tegenwoordig zit liever achter de computer’, hoor ik van alle kanten. Dan vraag ik me toch af wat ik dan buiten zie spelen, gillen en rennen. En wat het dan is waar sommige mensen zo’n enorme last van hebben. Dat geneuzel over schreeuwende kinderen op schoolpleinen of het gedoe om rennende kinderen op straat. Ze mogen haast niets spontaans meer doen.

images (1)

Dat heeft vormen aangenomen waarover je je zorgen kunt maken.

We leven hier en nu. Dat zul je niet kunnen ontkennen. Onze omgeving proberen we steeds zo te plooien en vormen dat hij in onze behoeften van dát moment voorziet. Toch? We verbouwen en fokken voedsel. We bouwen onderkomens. We beschermen wat we hebben.

Maar niet alles.

images

Het werk van kinderhanden gaat niet beschermd worden. Sterker, er is een heel grote kans dat er een beheerder met een hogedrukspuit langskomt en alles tot in detail verwijdert. Niemand die zich er druk over maakt: dingen komen, dingen (ver)gaan.

Mij verbaast het in dat opzicht hoe we omgaan met iets vaags als (materieel) ‘erfgoed’. Blijkbaar bestaat er een behoefte aan herinneringen. En dus hebben we ‘monumenten’. Panden die niet mogen worden aangepast en ‘in oorspronkelijke staat’ moeten blijven. Da’s werkelijk gebazel omdat het veronderstelt dat die ‘oorspronkelijke staat’ ook bekend is én het ontkent dat we in een levend landschap leven. Monumenten zijn daardoor momentopnames geworden.

Daar valt nog mee te leven. Totdat het té omvangrijk wordt. Totdat het moment daar is dat de omgeving grotendeels is gefixeerd. Totdat de omgeving het leven daar belemmert. Totdat de ene steen meer waard lijkt dan de ander, alleen omdat-i toevallig in een ouder gebouw zit.

images (2)

Je moet je eens de situatie tot in het absurde voorstellen: bijvoorbeeld een aarde vol monumenten. Natuurlijk: absurd. We zúllen moeten vernietigen, willen we blijven leven. Dat is voor de meeste lezers vanzelfsprekend.

De belangrijkste reden dat erfgoed ontstaat, is dat wij mensen zelf vanalles vernietigen. Dat kan een gevolg van geweld zijn, of een ongeluk, maar ook omdat indertijd de ruimte anders werd ingericht. En inderdaad, honderden jaren later heb je dan nog maar heel weinig over.

Toch vind ik aan erfgoed één groot nadeel kleven: het belemmert gebruik. Waarom zouden kinderen de muren van een monument niet mogen bekrijten met een doeltje? Waarom mag een monument niet worden gesloopt, als de geschiedenis er blijkbaar zo weinig waarde aan hechtte om er meer dan één, of enkele, te bewaren? Als we dan toch bezig zijn; welke hedendaagse gebouwen zijn nu al kandidaat-monument? De Bijlmer? Rotterdam Centraal? De Maasvlakte? De Blauwe Stad? Amersfoort Schothorst? Terwijl dát wellicht de overblijfselen worden die over vijftienhonderd jaar worden gekoesterd als enige herinneringen aan deze tijd; wie zal  ’t zeggen.

images (3)

Ik weet ‘t: ik neem een kansloze positie in. Maar toch: we beschermen teveel, wil ik maar zeggen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s