Er is iets vreemds aan de hand

We maken er een potje van. We doen niet meer wat we moeten doen. We luisteren niet meer naar argumenten, maar verschuilen ons achter ‘feiten’. We hunkeren naar ‘authenticiteit’, ‘emotie’ en ‘spiritualiteit’. We geloven vooral Bekende Nederlanders.

In essentie is dat nooit echt anders geweest. Maar er zijn toch wel een paar puntjes die aandacht zouden moeten hebben. Onze kwaliteit van leven wordt erdoor beïnvloed.

Dé grote verandering lijkt te hebben plaatsgevonden rond de invulling van het begrip ‘autoriteit’. Dat begint zo ongeveer in de periode van provo duidelijk zichtbaar te zijn. Uitdagen van autoriteit is immers van alle tijden, maar pas dan zo massaal zichtbaar. Met die periode begint ook de afkalving van de bestaande autoriteiten. De leerkracht kreeg een voornaam. De industrieel werd van weldoener voor de gemeenschap een zakkenvuller. Ouders onderhandelden met hun kinderen over de opvoedingsnormen. De kerk liep leeg. Ernstiger was dat daarmee ook een belangrijk sociaal vormgevend instituut wegviel: de ontzuiling was een feit.

Het zijn interessante turbulente tijden geweest. Ze doen wel wat denken aan de huidige. Niet voor niets.

Het is de razendsnelle verspreiding van informatie die de sleutelfactor lijkt te zijn. Dat verhaal kennen we nu wel. Maar het heeft ook heel andere gevolgen.

Zo is het begrip autoriteit aan het veranderen. In tegenstelling tot enkele decennia geleden is autoriteit nu een kwestie van (sociale) reputatie. Autoriteit is in dat opzicht socialer. Of dat een voor- of een nadeel is, zal nog moeten blijken.

Een duidelijk nadeel, in mijn ogen, is dat autoriteit steeds minder van doen heeft met deskundigheid. De pregnantste voorbeelden vinden we in de media: beróemde types die als deskundige worden opgevoerd. De mening van een topvoetballer over de wereldpolitiek. Interessant als dat zou zijn vanwege zijn visie. Het ís zijn status die hem in die positie brengt. Datzelfde geldt voor veel toekomstvoorspellers: niet zozeer de sterkte van hun visie is bepalend, maar of hun werkgever of hun populariteit: denkslaven.

Maar is die populariteit dan geen indicatie voor de kwaliteit? Nee. Dat hoeft niet. Sterker, deskundigheid wordt juist bepaald door zijn van de goegemeente afwijkend karakter. Dat impliceert ook dat het verdraaid lastig is deskundigheid te beoordelen. En dus kan ieder ‘moeilijk
maar plausibel klinkend’ betoog deskundig zijn. Temeer daar we wel grootschalig een truc hebben geïntroduceerd om deskundigheid te normaliseren: de ‘feiten’.

Nog één keertje: feiten bestaan niet. Het zijn, meestal, sociale constructen. De enige uitzondering zijn grote delen van de exacte wetenschappen. De feiten die sociale wetenschappen opleveren, zijn echter van een geheel andere klasse: zachter en wankelbaar. Ook dát is niet vreemd. Ze verkláren wat we deden. Ze voorspellen niet(s). Goed om dat keer op keer voor ogen te houden.

De snelheid waarmee dat internet ons bedient, heeft er dus ook toe geleid dat we te maken hebben gekregen met nieuwe autoriteit. Met wetenschappers, journalisten, schrijvers, bloggers, sporters die ineens allemaal deskundig konden zijn. En – nu komt het – ook zó weer worden ingewisseld voor een ander. Dat maakt het spectrum enorm dynamisch en onnavolgbaar: wie moet je nu eigenlijk geloven?

Toenmalig minister Verhagen schopte het in kringen van social media tot top dog, waar hele hordes jankend achteraan renden. Is niet meer. Aandacht is vluchtig. Onze autoriteiten zijn steeds vluchtiger. Dergelijke voorbeelden zijn er wel meer. Van die guru’s, experts en trendwatchers: denkslaven meestentijds.

Wat mij veel interessanter voorkomt, is echter de invloed op ons gedrag. Je ziet ze af en toe al: de reacties van mensen die menen dat alleen ‘feiten’ tellen en dat ‘meningen’ inferieur zijn. Omdat er echter geen spijkerharde feiten zijn in het sociale domein is het een nogal Babylonisch geheel geworden van kwakende deskundigen.

Want dat hebben we, tot míjn teleurstelling, wéér gedaan: gezocht naar de mensen die onze mening voorbereiden. Terwijl de status-arme social media juist zo mooi de aandacht hadden kunnen verleggen naar het debat, het discours, de argumenten. En of die nu afkomstig zijn van een timmerman of een hoogleraar mag voor het debat geen verschil maken. Nu zitten we weer met (informele) autoriteiten. En meer dan ooit!

Jammer. We zijn langzaamaan weer in het oude gedrag vervallen van ‘autoriteit’. De enige winst is dat jij en ik ook een poging kunnen wagen autoriteit te worden.

Kansje wagen?

Advertenties

One thought on “Er is iets vreemds aan de hand

  1. “Wetenschappelijkonderzoek over groepsdwang” daar was ik naar op zoek en stuit op uw aaneenreiging van normeringen, idd gevormd door een steeds snellere, ongrijpbare interacties van sociale gedragingen, in frames, structuren, die vervolgens als systemen hun weg eigenhandig kunnen vervolgen.
    De zogenaamde uittingen, vinden plaats onder groepsdruk en bewerkstelligen dat men doet wat men doet.
    Met dat verschil ten opzichte van vroeger, dat internet met de verschillende sociale media, de menselijke sociale processen versnelt doen plaatsvinden in alle schakeringen van goed tot slecht.
    Wat we vooral waarnemen is het gemiddelde kuddegedrag, hetgeen reeds door de eeuwen heen als onwenselijk en aangemerkt als fenomeen dat altijd weer dezelfde sterk nivellerende resultaten op zal leveren.
    Het internet is in de huidige vorm een kleuter die gestagneerd word in zijn groei naar volwassenheid. Echter een wereld binnen de huidige maatschappij, waar de richtlijnen nog vorm moeten vinden in afbakeningen om te scheppen de nieuwe veilige vormen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s