Niet eens naaktfoto’s

Vandaag nog. Vandaag maakte ik met mijn iPhone een foto van mijn moeder die een slok cognac neemt… uit de fles. Zij is 92. Die foto zal niet snel op het internet zijn te vinden. Hij hoort in de categorie Zeer Persoonlijke. Dat zijn van die foto’s van momenten of zaken die eigenlijk alleen maar voor jou interessant zijn. Die deel je dus niet snel. Het zijn vaak niet eens de compromitterende foto’s. Als die openbaar worden gemaakt, is het meestal of financieel gewin of wraak dat daaraan tem grondslag ligt. Nee, dit zijn de foto’s en afbeeldingen waarop iemand ‘niet op z’n best of elegantst’ op staat.

Maar verder is het wel leuk om vanalles te delen. Zag jij dat ook? Vind jij dat ook? Hoor jij dat ook? We wachten nog op ‘voel jij dat ook?’. En de betere versies van ‘ruik jij dat ook?’. Dan kunnen we delen, delen en delen. Dat is toch wel erg handig, want doordat we met zoeken zijn zíen we ook zoveel. Het enige wat wellicht ooit nog ’s zou moeten gebeuren, is dat we niet met honderden tegelijk die ene foto van de ondergaande zon maken. Of talloze YouTubefilmpjes van een popconcert (overigens, er bestáát software om op basis van de muziek van verschillende filmpjes één clip te maken).

De video hierboven gaat over een verhaal dat The Guardian bracht. Het onderwerp van dat verhaal heet RIOT, een acroniem voor Rapid Information Overlay Technology. Het is een surveillance-instrument. Nu is dát geen echt nieuws. Eind jaren negentig maakte ene Rop Gonggrijp – of was het NRC? De Groene?! – al een document openbaar waarin tal van surveillance- en repressietechnieken zijn beschreven. Dat was nogal een openbaring. Zo blijken de ‘ongevaarlijke’ rubber kogels – die toen vaak in Noord Ierland werden gebruikt door het Engelse leger – in een fors aantal gevallen wel degelijk dodelijk. En we hoorden voor het eerst van Echelon, het grote afluisternetwerk van de VS met een luisterpost in Engeland. Afluisteren was niet langer een zaak van het gesproken woord afluisteren, maar ook email werd massaal onderschept en doorzocht op de aanwezigheid van bepaalde termen en combinaties daarvan.

20130211-194414.jpg

En nu is er dus ook RIOT.

Niet dat het iemand nog echt mag verbazen. Techniek kun je op verschillende manieren inzetten. De kans dat het wordt ingezet als repressieinstrument is groot. Erg groot. RIOT bewijst dat. Alhoewel The Guardian stelt dat het project in het geheim is uitgevoerd, lijkt me dat niet het belangrijkste. De krant schrijft zelf:

Its capabilities are impressively creepy: by extracting location information from Facebook, check-ins, and even latitude and longitude details from photographs in which targets are tagged (did you know cameras stored that?), it builds a picture of where someone’s been, who they’ve been there with, and where they might go next.

This software, named Riot, is the latest in a long line of products offered to track people online, whether through spyware on their machines or by generating fake online personas who befriend dissidents. In the past, tracking individuals was difficult and costly, and so kept well targeted. Today, it’s so easy that mass-surveillance is feasible – and so-called “big data” makes it seem tempting and innocuous.

The “big data” theory works like this: by grabbing hundreds or thousands of datapoints on millions of people, we build a systematic picture of how everyday people act. By analysing these by machine for “outliers”, or suspicious activity, we can catch the bad guys – and it’s OK, because only at that stage is another human being looking through your personal info.

Het verhaal gaat, uiteraard, over het gevaar van te laconiek redeneren dat het allemaal wel meevalt. De krant eindigt dan ook, terecht, met de vaststelling dat we minstens wetgeving moeten hebben die onze levens kan beschermen. Maar de adder zit ‘m, vind ik, in de laatste zes woorden van de eerste alinea in het citaat: … and where they might go next.

Dat verandert zaken fundamenteel.

Zijn dataminingtechnieken en dergelijke vooral gericht (geweest) op allereerst beschrijven van complexe omgevingen – het Nu – en daarna op reconstructie van wat was – het Verleden – nu komt er de voorspelling bij – de Toekomst. Om mensen en hun gedrag beter te begrijpen, zijn die eerste twee logisch.

Ongewenst wordt echter het voorspellen van gedrag. Laat staan individueel gedrag. Deels ís dat voorspelbaar – op de openbare weg kiezen bestuurders de rechterkant – maar de interessantste zijn nu juist de onvoorspelbare. Die, immers, roepen de vraag op waarom we dat doen. Daar stuit je dan wel op een heel principiële vraag annex discussie: in hoeverre is menselijk gedrag rationeel en voorspelbaar? Of hebben we te maken met iets waarin kans en chaos de belangrijkste factoren zijn? Niet expliciet gemaakte motieven zullen altijd giswerk blijven. Dat maakt gissen – en dat dóet RIOT – een gevaarlijke aangelegenheid, óók als het een educated guess lijkt.

RIOT gaat wel die kant ontwikkelen. Zoals The Guardian terecht schrijft zal het aantal false positives – onjuist aangewezen treffers – nog fors zijn. Maar dan zíjn ze dus wel al aangewezen! Dat is zoiets als door een arrestatieteam van de politie worden klemgereden op de openbare weg ‘omdat uw auto precies voldeed aan het signalement’. Díe fout wórdt al gemaakt; niet vaak gelukkig, maar toch.

Maar RIOT gaat ook niet eens over de sporen die jij zelf achterlaat. Want hoe zorgvuldig ook jij omgaat met je eigen data; er kán (ís?) altijd wel iemand in de buurt die, vanuit een ander perspectief, jouw data wél beschikbaar stelt. Ook anderen kunnen en zullen jouw leven documenteren. Maar of zij dat doen met jouw intentie in het hoofd? Nee, dus. Dat kán niet eens.

De Borg, 1984, Brave New World: ze kwamen allemaal al eens voorbij. De werkelijkheid is dat we allang zo ver dat pad op zijn dat afslaan geen optie meer lijkt. Jij, ik, wij, we houden elkaar allang in de gaten en rapporteren daarover. En de wereld lijkt in zijn mise en scène in niets op die grimmige science fiction.

Juist dát is het verneukeratieve.

20130211-194427.jpg

Advertenties

2 thoughts on “Niet eens naaktfoto’s

  1. De ontwikkelingen gaan nog verder. Zie deze video over de laatste drone en camera technieken die de VS ook inzetten in eigen land. http://t.co/Cf7hmWeZ

    Ook daar waar geen camera zichtbaar is ben je zichtbaar voor de camera.

    Ik ben groot fan van alle slimme ICT toepassingen maar begin te begrijpen waarom in de Dune serie een oorlog ontstaat die leidt tot het verbieden van computers en aanverwante apparatuur.

    • En mooi scherp beeld :)!!

      De ellende is dat we niet meer terug kunnen. De geschiedenis leert dat technologie die beschikbaar komt ook altijd is gebruikt. En niet altijd ten voordele van ‘de mensheid’. Dat zal nu niet anders zijn.

      Wees waakzaam.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s