“Als de bom valt…”

Het verhaal is over heel de wereld duizenden keren verteld, als het niet vaker is. In de vorige eeuw besloten krijgsheren dat het in tijden van conflict nodig is een betrouwbaar communicatiesysteem te hebben tussen de eenheden. In eeuwen evolueerde dat van vuren en vlagsignalen naar ordonnans en telefoon. Die oplossingen waren traag en/of kwetsbaar. Wat nodig was, was een flexibel welhaast onverwoestbaar systeem. En dus kwam er een internet: een systeem zónder kern, gebaseerd op wederkerigheid en een open netwerkgedachte.

Een systeem zonder centrale autoriteit kan niet bestaan, is nog steeds de mening van velen. In een wereld waarin altijd wel íemand de baas is over iets, is zoiets als het internet nog steeds een vreemd lichaam. Door regeldenkers wordt het beeld gecultiveerd van een systeem waar anarchie heerst. Niet dat dat waar is.

Zoals íedere groep kent ook het internet regels. Die variëren van regels hoe de computers met elkaar te laten communiceren – het protocol. Een digitale Babylonische spraakverwarring helpt het internet niet bepaald verder. Gedragsregels bestaan er ook, zij het dat die al stukken minder eenduidiger zijn. En waarom spreken we zo ongelooflijk veel in het engels over het Internet? Regels, afspraken zat, maar je moet ze wel willen zien en kunnen herkennen.

Wat goed leek te zijn gelukt, is het ontwerpen van een systeem zonder kern. Je kunt je vast een puntenwolk voorstellen die in een lege ruimte hangt. Nu worden al die punten verbonden en mag jij aanwijzen wat de kern is. Als je die vermeende kern weghaalt, veranderen alle verhoudingen en is er direct een nieuwe ‘kern’. Ofwel: het gaat veel te veel energie (geld) kosten om zo’n systeem uit te schakelen.
Maar wat gebeurt er, als er toch zwaartepunten ontstaan? Wat gebeurt er als het (data)verkeer, de informatiestromen langs een paar cruciale knooppunten móeten? Als een paar knooppunten een sleutelrol gaan spelen? Niet voor niets wordt een aantal cruciale knooppunten zowat beter bewaakt dan Fort Knox.

In theorie is de oplossing (weer) niet zo moeilijk: zorg voor een zo ragfijn verdeeld netwerk. Wellicht heb je dat in je jeugd ook weleens gedaan: een riviertje afdammen. Het water stroomt links en rechts voorbij je eerste obstakel. Dat is bijna een vuistregel: iets tegenhouden is vooral een kwestie van maatvoering. Heel kleine eenheden zijn zó flexibel ten opzichte van een groot obstakel dat ze makkelijk)er) een alternatieve weg eromheen kunnen vinden. Fijn zand, lucht, water, maar ook zout en zelfs het infame overdrachtelijke ‘tsunami’s van vreemdelingen’; ze zijn haast niet tegen te houden, vanwege hun aantallen.

Een ragfijn netwerk is moeilijk uit te schakelen.

Een ideaal communicatienetwerk is dan ook dat waarin de afzonderlijke leden ook de verbonden knooppunten zijn en niet op een of andere manier geclusterd. Voor science fictionliefhebbers zal het associaties oproepen met de Borg, een levensvorm bestaand uit individuen die gezamenlijk één collectiviteit, één identiteit vormen. Uitgaand van een lineaire ontwikkeling zou dat ook weleens het lot van de mensheid kunnen zijn: een verstrengeling van menselijkheid en computerkracht. Dat zou singulariteit kunnen zijn. De belangrijke vragen zijn uiteraard of die trend inderdaad zó doorzet of alsnog een onvoorziene wending neemt, en hoe dat zit met de som die meer is dan de optelsom der delen. Wie of wat gaat ‘de wil’ van het systeem vormen?

20130209-180306.jpg

Zo ver zijn we nog lang niet. Maar aanzetten naar een fijnmazig communicatienetwerk zijn er wel degelijk. Dit zou het beeld kunnen zijn

20130209-173200.jpg

Ook ik denk dat het die kant zal opgaan. Je ziet het al links en rechts gebeuren, zij het nog in imperfecte, ruwe vormen. Grote kabelaanbieders die wanhopig proberen klanten te binden en ‘openbaar wifi’ aan te bieden via hun bestaande klanten; of beter: modems in huis en kantoor. Al veel eerder is Fon daarmee begonnen. En de nieuwste ster aan dat firmament heet, heel mooi, Karma. Nederlanders in de VS en met de intentie de wereld te veroveren met precies dat wat Marjolijn in haar tweet beschrijft. Wil je weten hoe en wat: kijk dan deze aflevering van Top Names.

Het zit er dik in dat we terecht komen in een verknoopte wereld. Dat is-t-i altijd al geweest. We zagen het alleen niet, konden het niet visualiseren. Nu nog steeds niet echt, maar we beginnen heel langzaam de (sociale) netwerken te begrijpen. Langzaamaan kopiëren we die. De belangrijkste stap zal die zijn waarin het organisch karakter – ook wel bekend als ‘toeval’ en ‘onvoorspelbaarheid’ – snappen en in code kunnen modelleren.

Voorlopig zijn we op dit punt aangeland. En met de vragen die dat oproept. Zo zag ik Marjolijns tweet en realiseerde me ineens:

maar dat betekent ook dat de idee van een virtuele oorlog verder weg kan raken. Het betekent immers dat wijzelf het netwerk (weer) zijn. Het betekent dus ook dat eenieder die dat netwerk wil uitschakelen óns moet uitschakelen. Onze grote angst is dat het internet plat gaat. Maar wat als wij zélf het internet zijn?

Persoonlijk vind ik dát wel een domper op de feestvreugde.

(ja, ja, Fon, Karma en dergelijke werken nog steeds op basis van gecentraliseerde telefoonnetwerken. Maar hoe lang duurt het voordat ook die decentraliseren? Elektriciteit konden we immers ook nooit zélf opwekken. Zoals mijn blogposts zijn opgebouwd: stel je eens voor dat…. het wél kan)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s