Quantified Self: losraken van jezelf

Ken je jezelf nog? Voor mij is dat de interessantste vraag die de ontwikkeling van quantified self oproept.

Er wordt beweerd dat de moderne mens geen schijn van kans zou maken in een wereld waarin technologie niet meer werkt. Denk dan aan woeste natuur: oerwoud, poolgebied, woestijn, oceaan. Maar als voormalig science fictionliefhebber mag dat ook een wereld zijn waarin planten steden zijn gaan overwoekeren na een of andere ramp. In zo’n omgeving zijn we reddeloos verloren, want – zo is de gedachte – we hebben geen idee wat wat is in de natuur. Wat kun je eten? De meeste van ons halen hun voedsel in winkels: dood en wel, in pakken of blikken. En dan sta je ineens tegenover een varkentje, of een koe, of een kip. En nu? En als het niet kan rennen – planten bijvoorbeeld: welke zijn dan eetbaar? En hoe maak je die dan? Want cultuurproducten als zuurkool vind je niet kant en klaar.

En dan heb je nog al die leuke vragen waardoor televisiemakers voorlopig nog járen vooruit kunnen. Je leerde vast dat het belangrijk is vuur te hebben. En wapens casu quo jachtinstrumenten. O, en uit Robinson Crusoë pikte je op dat beschutting noodzakelijk is. Maar was dat nu in een boom? Of beter in een grot? Hoe zat dat ook alweer met beren en grotten? Slangen en grotten?

20130110-182654.jpg

Ja, denk jij nu, maar da’s ridicuul. Onzin. Gaat niet gebeuren. En die paar mensen die het ongeluk treft dat zij neerstorten in een oerwoud; soit, collateral damage van de reisindustrie. Het zijn er in elk geval percentueel zo weinig dat je daar druk om maken onverstandig is.

En nu valt alle stroom uit in jouw woonwijk. Een simpel probleempje. En niet eens ondenkbaar. Hier is dat een paar weken geleden gebeurt, een paar uurtjes. Dan kom je erachter waar je zoal van afhankelijk bent. De diepvriezer en de koelkast hebben een soort koude-accu: die kunnen die paar uurtjes wel bufferen. Maar als het langer dan ergens tussen de zes en tien uur gaat duren, heb je daar al een probleem. De vaste telefoon valt uit en de mobiele loopt leeg. De mobiele heeft waarschijnlijk niet eens bereik, want de zendmasten schakelen niet of te laat over op noodstroom. En is de verbinding er wel dan kun je er gif op innemen dat die plat gaat door al het verkeer dat ineens moet worden verwerkt. De tv: ook weg. Internet: idem. De verwarming annex warmwater: vast door het beveiligingssysteem uitgeschakeld. En, verdomme, die mooie inductiekookplaat: ijskoud. Net als magnetron en oven.

Kortom, je bent de klos, want al je hulpmiddelen liggen er uit. En dan?

Wij speelden vroeger nog op ‘veldjes’ in de stad. Vast kleine braakliggende landjes, maar voor kinderen avonturengebieden. Daar experimenteerde je met ‘dingen die niet mogen’. Vuurtje stoken. Hutten bouwen. Elkaar per ongeluk een gat in het hoofd meppen met een stuk hout. Prikken in stuifzwammen. Dat soort van dingen.

De afstand tot onze omgeving neemt toe. Daar kun je blij mee zijn omdat de reden daarvoor is dat we het steeds beter krijgen. Maar het heeft ook nadelen. Om een fikkie te stoken, heb je tegenwoordig – ik gok het – een aansteker nodig. Als het al ergens kán. Want al die trap- en speelveldjes zijn grotendeels verdwenen: volgebouwd, parkeerterrein geworden of een geciviliseerde speeltuin waaruit alle gevaar is verbannen. En ook de volwassenen krijgen grotere afstand. Wanneer zag jij voor het laatst het halve karkas van een koe bij de slager hangen? Wanneer was je nog bij de sláger? De geur van versgebakken brood: waar vind je die nog? En niet antwoorden, bij de supermarkt. Dat is afbakbrood en die geur is echt anders. Een bakkerij ruikt veel rijker: zoet en stoffig tegelijk.

20130110-182644.jpg

En die afstand neemt toe en toe. Dat is ook precies wat me soms zorgen baart. Niet dat het nog is te stoppen.

Quantified self is zoiets. QS is feitelijk het meten wie je bent. Meten van bloedwaarden, van lichaamsfuncties – alles wat je doet is interessant om te meten – en die gegevens aan de betrokkene teruggeven in begrijpelijke informatie. Da’s mooi toch? Zeker. En in het bijzonder als het gaat om van die lichaamsfuncties waaraan je het hoekje kunt omgaan. Niet vreemd dat we, van de inwendige organen, eerst aan de slag gingen met hart en nier(dialyse) nadat de uitwendige protheses en hulpmiddelen als allereersten waren ontwikkeld.

En nu gaan we weer een stap verder. Met horloges die hartslag en bloeddruk meten. Maar die koop je inmiddels ook al bij Kijkshop. Nee, het worden nu apparaten die verder gaan. Cholesterolniveau, hoeveelheid slaap, je bewegingen; allemaal razend relevante data voor je gezondheid en voor je dagelijks leven. Hoe leef je eigenlijk? Dat is tegenwoordig allemaal meetbaar gemaakt door miniaturisatie en mobiel. Hersengolven! Genen en DNA: in kaart. Je smart phone als permanent aanwezige en terugkoppelende mentor. Tot, echt!, bestek dat registreert hoe snel je eet. Want zoals moeders en diëtisten zeggen: langzaam eten en goed kauwen is echt belangrijk.

Maar wat met deze ontwikkeling vermindert, is onze kennis van ons eigen lichaam. Het scenario dat ik zie ontrollen, is niet spectaculair moeilijk te voorspellen want we deden het al eerder: steeds meer gaan we vertrouwen op externe, ‘neutraal-meetbare’ signalen. Onze intuïtie, onze ervaring wordt daarmee gedevalueerd. Dat lijkt prima, totdat je je realiseert dat de medische wetenschap geen exacte is. QS vermindert dan wel de interpretatiefouten, maar gaat ook zorgen voor een grótere afstand tot ons eigen lichaam.

Ondanks die ‘andere kant’ is dit wel een beweging om in de gaten te houden. Want zoals we de koe reduceerden tot plakjes broodbeleg in cellofaanverpakking, zo zal het besef wat ons lichaam ons vertelt steeds meer worden vertaald door apparaten. Mensen als Youri van Geest en Maarten den Braber hebben niet alleen een track record in het organiseren van bijeenkomsten rondom dit thema; als je meer wilt weten van deze razendsnelle ontwikkeling is contact met hen een goed idee.

Maar laten we vooral ook niet vergeten wat ons lichaam aan eigen signalen afgeeft aan onszelf. Want als de stroom uitvalt, zullen we het daarmee moeten doen.

One thought on “Quantified Self: losraken van jezelf

  1. Pingback: de pro-innovatie bias | "Me dunkt…"

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s