Ben jij al systeemonderdeel?

En tóch is het vreemd: dat we systeembanken hebben. Niet dat we systeembanken hebben, maar dat we alleen maar systeembanken hebben. Dát is toch vreemd.

Systeembanken zijn die banken die cruciaal zijn voor het bankensysteem. Het zijn de banken die het systeem overeind houden. Niet dat we er vraagtekens bij stellen, maar het zijn ook allemaal gróte banken. In dat opzicht lijkt het er op dat systeembank synoniem is met grote bank.

Op de middelbare school moest ik, bij aardrijkskunde, leren dat monoculturen een risico zijn. Als de markt voor dat ene product van jou instort, stort je hele kolom, je economie in. Maak je dus nooit afhankelijk van één product, was de les, maar diversifieer. Dat klinkt verstandig en lijkt me ook veel leuker in plaats van je helemaal monotoon en monomaan richten op dat ene ding.

Bijzonder was wel dat een andere leraar, die van economie, ons leerde dat het voor een bedrijf goed is om de grootste te zijn. Echt monopolist worden, was niet het verstandigst. Maar als er pro forma concurrentie was, was dat prima. Kon de fabrikant altijd beweren dat “er keuze was”, “moest” hij lonen verlagen “in verband met de concurrentiepositie” en was hij “altijd op zoek naar de hoogste klanttevredenheid”. Laten we het er maar op houden dat dat allemaal níet waar is als sprake is van een bijna-monopolie. De tegenstand is er puur voor de sier. De fabrikant zal maximale winst nastreven, ongebreideld en ongeremd door concurrenten.

Dat is dus het vreemde aan systeembanken. Het zijn er meer dan één, of twee. Da’s waar. Maar uiteindelijk is het een handjevol. En ze zijn te groot om failliet te laten gaan. Dat weten we inmiddels want er zijn miljarden ingepompt, sorry: geleend. Maar de banken zijn niet echt veel kleiner geworden. Er wordt wel wat gesplitst: zakenbanken van de consumentenbanken. De vastgoedpoot naar de bad bank – dat was vroeger de sterfhuisconstructie, een stukken duidelijker woord – en de verzekeringspoot proberen te slijten bij een niet-oplettende collega. Maar kleiner worden de banken blijkbaar niet, want echt veel méér banken zien we niet op de markt verschijnen.

Dat zou toch wel een deel van de oplossing zijn. Als de dames en heren bankiers – iedereen die bij en voor een bank werkt, wat mij betreft – keihard moeten werken voor hun geld. In concurrentie met meerdere anderen en zonder de wetenschap dat je ‘toch een systeembank bent die niet kan omvallen’. Dan verandert er nogal wat, mensen!

En waarom worden de andere systemen eigenlijk niet óók zo behandeld?

20130106-163432.jpg

Heb je er weleens bij stilgestaan dat we tal van systemen hebben, naast het economisch en het bancaire? Waarom zouden er alleen maar systeembánken zijn?

Welke zijn de systeemziekenhuizen? Welke mogen nooit omvallen opdat er een goede infrastructuur overeind blijft? Welke zijn de systeemGGZinstellingen? Welke de systeemthuiszorg? Verpleeghuizen? De systeemwoningbouwcorporaties? De systeemwaterleidingbedrijven? De systeemvervoersbedrijven? De systeeminternetproviders? De systeemomroepen? En ga maar door.

Bij al die voorbeelden kun je grinniken en ze absurd vinden. Maar vraag het je serieus maar eens af: welke diensten vinden we zo belangrijk dat ze níet mogen verdwijnen vanwege bedrijfseconomische redenen? Al die instellingen zijn systeemeenheden. Systeemeenheden die net zo, soms belangrijker, zijn als banken. Maar ja, we denken dat díe ZKH De Economie ondersteunen.

Al die mensen die nu braaf vinden dat systeembanken noodzakelijkerwijs worden ondersteund in hun bestaan – politici en economen voorop – dienen zich rekenschap te geven van wat zij óók zeggen, maar dan op langere termijn: er is een fout gemaakt bij het overlaten aan ‘de markt’ van bepaalde diensten. Die horen tot onze collectieve verantwoordelijkheid. Dat zijn staatsbelangen. Want de systeembank is niet anders dan een staatsbank met particuliere zitbazen. De managers zijn de beheerders (wat ook de oorspronkelijke betekenis van het woord ís!).

Hoe gekunsteld en geforceerd dat woord ‘systeem’ is gekoppeld aan ‘bank’ blijkt ook doordat in andere sectoren ‘de kwaliteit’ doorslaggevend is, zou moeten zijn. Over de kwaliteit van de diensten van de (systeem)banken heb ík de afgelopen jaren heel weinig gehoord. En wat we hoorden, was dat de banken massaal hun klanten misleidden.

Toch vreemd. Dan hebben we het uiteindelijk dus over systeem en bedoelen heel beperkt een economisch systeem. Een kapitalistisch geoliede machine. Waarin jij een radertje bent. Of een zandkorreltje.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s