Waarom is Nieuwjaarsdag een zondag?

Wij hebben een tuin; zo’n tuin in zijn omvang gedicteerd door de ruimtelijke ordeners en in onderhoud bij een amateur, de eigenaar. Een met opzet krommend paadje van straatklinkers verdeeld de tuin in twee oneven delen. Krommend om speelsheid en wijdsheid te insinueren, maar in combinatie met de ongelijke delen ook afkeer van symmetrie en ordening bij de eigenaren. Hé, je moet wat met zo’n tuin en waarom zou de tuin niet van een Diepere Gedachte En Betekenis kunnen zijn voorzien?

In die tuin staat van alles. De eigenaren hebben duidelijk een voorkeur voor groen en vrucht: bessen, appels, peren, frambozen (in de voortuin), bramen, druiven, gecombineerd met varens, vlinderstruik, een aantal struiken-waarvan-naametiketten-weg-zijn en een vijvertje. Inderdaad, ook een grasveldje van wel twee bij vier… meter. Na een jaar of twaalf jaar is dat lekker aan de groei, waardoor vlak na hoogzomer de tuin helemaal vol groen en bloem staat. Dan is een vrij korte periode de tuin in balans en op z’n mooist.

Nu moet je niet denken dat in balans betekent dat de verhoudingen kloppen. Sommige planten groeien enorm snel. En alles moet af en toe gekortwiekt. De amateur doet dat als volgt: in de nawinter neem je een snoeischaar en knip je vanalles – behalve de vruchtplanten – lekker kort. Meestal gaat dat goed en zorgt de lente ervoor dat de tuin weer vol groeit en volgroeit. Ieder jaar is er dan weer de wedloop der planten om het beste zonlicht. Sommige zijn daar beter in dan anderen. Dan woekert een plant de hele tuin door en kun je eindelijk knippen, hakken en graven om de deugniet onder controle te krijgen. Meestal betekent het op ongewenste plekken uitgraven, met als top- of dieptepunt het pasgeleden uitgraven van vijverplanten die meters búiten de vijver domicilie kozen met een ondergrondse wortelstok als levensader naar de vijver.

Aan die planten moest ik denken toen het vandaag werd. Nieuwjaarsdag 2013 (de beste wensen, overigens, maar daar had je vast al op geanticipeerd). In het dagelijks spraakgebruik een zondag.

En da’s meer dan een woord.

Goed, het is een linke redenering want de uitzonderingen nemen per dag toe, maar waarom noemen we in het dagelijks spraakgebruik een dag als Nieuwjaarsdag eigenlijk een zondag? Dat was ooit handig, want het was een dag waarop we vrij zijn en alle winkels dicht waren.
En dat is in de reeks dagen van de week de zondag.
Maar dat is de dag waarop we vrij en de winkels dicht waren en we naar de een of andere kerk gingen. De zondag is er vooral vanwege die derde karakteristiek: het christelijk geloof definieert die dag als rustdag. Andere geloven kennen andere rustdagen – Google die voor joden of islamieten maar – met als gróót voordeel dat er ineens winkels open zijn op zondagen.

Wat voor probleem kan zo’n Nieuwjaarsdag dan opleveren. Ach, in principe geen groot, toch? Maar het lijkt op die woekerende planten: het zit overal vastgehecht en komt onverwacht en soms onherkend naar boven.
Het is wel tekenend dat een vrije dag die in de hele wereld wordt gevierd, hier wordt opgeëist als een christelijke feestdag, een zondag.

20130101-180227.jpg

Het is net zoiets als de discussie die feministen – heel terecht – openden over het ingeslopen effect van ‘-man’ in woorden als timmerman. Daarmee werd impliciet het beeld overgedragen dat dat functies zijn die exclusief danwel vooral worden uitgeoefend door mannen. Inmiddels weten we beter. Jammer genoeg slaan we nu soms door – onterecht – en spreken we hypercorrect van -mens. Foei- en foeilelijk. En een secretaris en secretaresse zijn echt twee onderscheiden functies.

20130101-180216.jpg

Dat doet zondag ook nog wel. Het effect lijkt me wel zwakker dan die feministische discussie, want de secularisatie, de ontkerkelijking, is langer aan de gang. Zondag zal vast vooral worden geassocieerd met ‘een vrije dag’. Misschien moet een blad als Onze Taal er eens naar kijken.

Voorlopig neem ik me voor om, naast het blijven zoeken, terughalen en bedenken van mooiklinkende woorden, het vervangen van anderstalig jargon door Nederlandstalig jibberish – geintje – weer een stap bewuster met m’n moerstaal om te gaan: nieuwjaarsdag is den vrije dag.

Dat heeft meteen als voordeel dat in 2013 die zondag niet wordt opgevolgd door een woensdag.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s