Gooi het personeel er uit! Er is goedkoper beschikbaar.

Een heel groot deel van mijn leven heb ik vrijwilligerswerk gedaan. En met veel plezier. Want dat is karakteristiek voor vrijwilligerswerk: je doet het vrijwillig. En dus omdat je het leuk vindt. En je doet het vaak voor anderen én jezelf. Daarin onderscheidt de vrijwilliger zich van de buurman die het ‘ook zo druk heeft’, met klussen aan zijn huis. Die is uitsluitend en alleen voor zichzelf bezig. En je verbindt je ergens aan. Vrijwilligerswerk is dan wel vrijwillig en leuk; het is absoluut niet vrijblijvend.

Vrijwilligerswerk is eigenlijk, als je er zo naar kijkt, gewoon werk; met dat verschil dat je er geen rooie cent voor krijgt en dat het iets is wat je leuk vindt.

Dat blijf ik nog steeds een raadselachtig fenomeen vinden. Dat er zoveel mensen zijn die vrijwilligerswerk doen en daarvan zeggen “Kijk, dát vind ik nu leuk”. Blijkbaar hebben zij hun ziel, hun lol verkocht aan Mammon. Vermoeiend, hoor: maar ik weet het, jij bent die uitzondering die zijn werk zo enorm leuk vindt dat het voor jou niet opgaat.

20121228-163852.jpg

De koppeling tussen werk, geld en baan, is een vreemde. Eigenlijk vind ik het een idiote. Want werken is ergens mee bezig zijn, is arbeid verrichten. Arbeid verrichten is energie verbranden en dus is de spreiding van werk enorm: van nadenken tot sporten, van stof afnemen tot smidswerk en dossiers opbergen. Werken geeft mensen een basis. Het biedt je zingeving – je dóet iets én je doet iets met een doel. Werken is dus essentieel voor een mens.

Maar dan.

Dan vliegen we gierend uit de bocht.

Met name de mensen die menen dat werken en baan identiek zijn, vergissen zich. Een baan – werken voor geld – is slechts één vorm. Het is de vorm waarbij de intrinsieke motivatie – lol – is vervangen door een extrensieke – geld. Van die extrensieke motivatoren is bekend dat ze zwak en kortdurend werken. Vandaar: ook degene die nú stellig meent de leukste baan ter wereld, in het land, de stad te hebben, zal die baan niet zijn hele leven leuk vinden.

Maar om de inkomsten van economisch-afhankelijken te garanderen, moet er wel worden geloofd dat werken identiek is aan ‘baan’. Want de economisch-afhankelijken zijn níet de uitkeringsgerechtigden of laagverdienenden; het zijn de mensen die op virtuele wijze geld verdienen. Het zijn degenen die verdienen aan de arbeid van anderen. Of die verdienen aan de Gokkasten der Economie, de beurzen.

En dan krijg je uiteindelijk rare verschijnselen.

Zo lang er voldoende banen zijn en geen grote groepen mensen zich eraan storen, lukt het de economisch-afhankelijken een piramidespel overeind te houden waarin vóór hen wordt gewerkt. Maar als de economisch-afhankelijken het niet meer redden voldoende geld af te staan aan de anderen – als er, kortom, te weinig betaalde banen zijn – slaat de situatie om.

Dan wordt het zaak om ‘baan’ op te hemelen zónder afstand te doen van inkomsten voor de economisch-afhankelijken.

Dan wordt de druk om vooral de markt van betaalde banen te betreden sterk opgevoerd. Dan wordt de schuldvraag bij het individu gelegd: dát faalt, dát leerde nooit bij, dát wil niet. Dan worden niet winsten verminderd, maar salarissen.

Die verholen werkelijkheid heeft steeds meer moeite in de schaduw te blijven.

Het kromverhaal over arbeid en baan zie je bijvoorbeeld goed in de sociale zekerheid. Want als écht wordt gemeend dat arbeid goed is voor mensen, dan mag mij worden uitgelegd waarom het zo verdómd moeilijk is vrijwilligerswerk te doen met een uitkering. Het dóel is een betaalde baan. Dat er heel veel vrijwilligerswerk is dat blijft liggen, is van nul en generlei waarde. Dat bewijst de hándelwijze van de economisch-afhankelijken.

En dan presteren die het ook nog met cirkelredeneringen hun drogwereld te proberen redden.

In de thuiszorg wordt flink gesnoeid. Te duur. Dat is al vreemd, want de vraag naar die diensten is enorm. Wat er ‘dus’ gebeurt, is dat mensen met een (bijstands)uitkering worden verplicht dit werk te gaan doen.
Op zich is daar niets op tegen. Míts het zo is dat in de periode daaraan voorafgaand al die mensen ook de kans hebben gehad, zijn gestimuleerd en erkend werden om vrijwilligerswerk te gaan doen. Niet dat door onduidelijke regels wordt ontmoedigd ook maar iets te gaan ondernemen. Want áls je iets mis doet – óók als je het met oprecht nobele bedoelingen deed – dan ben jíj de lul. Het is niet anders: niet bewegen is het veiligst.

En daar wringt het. Want dat is dus niet zo. We willen dat mensen hun eigen problemen oplossen en zelf werk zoeken, maar wel volgens andermans regels en inzichten. We willen wel dat mensen gaan werken en zinvol bezig zijn, maar dan wel voor een baas. We willen zóveel… En de economisch-afhankelijken denken daarvoor een willoos arbeidsarsenaal te hebben in de vorm van uitkeringsgerechtigden en vrijwilligerswerk. Maar wáár is dan de eigen keuze en de lol? Of kijken we naar alle karakteristieken van ‘baan’, maar dan nóg goedkoper? Het lijkt er verdacht veel op.

Wat er nu gebeurt, is dat voor de zwakste groepen in de samenleving – ouderen – een voorziening ontstaat die deels bestaat uit mensen die helemaal niet uit eigen beweging dit ‘vrijwilligerswerk’ zijn gaan doen. Wat nu gebeurt, is dat in de huishoudens van zwakkeren mensen komen die in de verleiding komen. En klets niet dat het onzin is. Wij hebben het meegemaakt: dat vergeetachtige moeder ineens gouden ringen kwijt is, en geld. Pas nu, nu er al jaren één thuiszorghulp over de vloer komt, gaat het goed en voelt ze zich weer veilig. In haar eigen huis! Maar de economisch-afhankelijken gaan de kat op het spek binden. En o wee als die kat de verleiding niet kan weerstaan.

Samengevat is de figuur: we slaan de mensen die geen betaalde baan hebben plat. Alleen het zoeken naar – niet-bestaande – betaalde banen telt. Als ze na jaren murw zijn, verplichten wíj hen werk te doen wat ons uitkomt. En al die tijd verkóndigen we zelfontplooiing, eigen verantwoordelijkheid en initiatief.

Als je dat wat je verkondigt ook ten uitvoer wilt brengen, dan moet je mensen eerst eens vertrouwen schenken. En die paar die niet willen werken? Ach. Laat ze. Ook van nietsdoen wordt je op den duur heel erg moe.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s