€129 aan ham

Ik vermoed dat we nét waren verhuisd uit Wassenaar naar Leiden. Eindelijk weg uit het dorp dat ik steeds meer was beginnen te ervaren als een prachtig dorp achter de duinen maar met ménsen… Het volgende geldt niet al die mensen, maar er liep (loopt) daar een soort rond die me enorm tegen de borst stuit. Luidruchtig opdat anderen horen en zíen dat je er bent en opkijken – en, ja, ook bekende Nederlanders hebben er last van. En weinig respectvol naar anderen.

Zo kan ik me heel levendig herinneren hoe we een keer in de lokale Albert Heyn naast een vrouw stonden. Bontjas aan. Om de personal space te markeren een wolk parfum. En langzamerhand was mijn maag vol aan het raken van haar gedrag. Vleeswaren lagen in die tijd nog niet onverwoestbaar ingepakt klaar voor de zelfbediening. De klant vroeg erom en de medewerker pakte het, of sneed het. “onsje frikandooooo” “twee ons Yórkham” “dát stukje pattèh”. En geen enkele keer “alstublieft” , maar wel een klank in haar stem … Als ik me zou moeten voorstellen hoe blanken in Zuidafrika negers hebben behandeld, dan moet dat haast op die toon zijn geweest. Of een verwante.

Nu associëren mijn hersens er vrolijk op los. Na een vrij lange disciplineringsperiode denk ik de uitlaat daarvan – je mond – redelijk onder controle te hebben. Hoe graag ik het ook zou willen dat mensen oprechter en eerlijker zijn; er zíjn dingen die je niet zegt.

Deze keer werkte het mechanisme niet en ik zei de vrouw – terwijl ik mezelf verbaasd aanhoorde – dat ik vond dat ze het toch echt wel iets vriendelijker kon vragen in plaats van te commanderen. Mijn dag was goed – en het feit dat ik het me nú nog herinner, doet me nog steeds deugd – want de vrouw keek me stomverbaasd aan, draaide zich om en liep weg. Niet dat het ook maar iets zal hebben uitgemaakt. Maar dat neerbuigende toontje en dat gedrag…. In dat dorp ben ik er allergisch voor geworden.

En dan loop je járen later in je ‘eigen’ AH. Een XL nog wel, alhoewel dat zwaar overdreven is. De Lidl verkoopt ze ook: enorme hammen. En dan ook enórme. De dingen kosten je niet alleen heel veel maar zijn ook bedoeld voor veeleters: €129 voor 7,6kg.

20121215-152647.jpg

Begrijp me niet verkeerd. Grote eters zijn er ook. En gourmets ook. En ook mensen die dit kunnen betalen.

Maar ik schoot meteen weer in een emotioneel spasme toen ik langs de stellage liep met die hammen en een vrouw opvallend luid tegen haar man hoorde zeggen: “Leuk, zeg. Dat is geen geld.”

Da’s ieders goed recht. Maar als je weet dat die AH XL in een buurt ligt met een zwakkere sociaal economische status dan is het toch niet uit te sluiten dat dit gedrag een ander raakt als ‘patsergedrag’. Onzin? Nee. Ik heb het zelf ook gedaan: járen terug in Hongarije fooien gegeven door af te ronden in guldens. Tot iemand zei: “realiseer je je dat je enórme fooien geeft en over komt als een patserige Amerikaan?”. Pas tóen drong het door. En patserig of Amerikaans wilden we allebei zéker niet zijn. En dus pasten we ons aan aan de omgeving.

Al heel lang geleden is het door Veblen beschreven als conspicious consumption, opzichtige consumptie die primair is bedoeld om aan te geven hoeveel (geld) je hebt. Zo bont en bruut als het toen ging, gaat dat nu niet meer. Maar ondanks de subtiliteit is het er nog steeds. Zo’n ham overwégen(!) te kopen omdat-i in jouw portemonnee géén gat slaat, is er een uiting van. Maar ook de hang naar merken; ook als je meent “maar die zijn kwalitatief beter dan merkloze spullen”.

20121215-155132.jpg

Nogmaals, het is niet mijn zaak waaraan iemand anders zijn geld uitgeeft. Maar er is een grens. Zoals we alles mogen tot het moment dat we een ander op enige manier benadelen, zo is er ook een grens in onszelf die ons hoort te weerhouden van dat moment. En die grens ga je dus over als sprake is van conspicious consumption. Dan werkt jóuw interne grensbewaking niet.

Dan lok je – net als zo’n treiterkopje op school vroeger – úit dat anderen pissig worden en onbeheerst reageren. Dan kún je nog o zo legaal in je recht staan: ethisch ben je er vér overheen.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s