De geboorteregelende condoom

Een jaar of zes, zeven geleden maakte ik voor mijn toenmalige werkgever een tour d’horizon met betrekking tot technologische ontwikkelingen. Niet dat al die ontwikkelingen óns als bedrijf zouden raken, maar wel moest duidelijk worden dat ontwikkelingen rap kunnen gaan. En vooral dat zij vérstrekkende gevolgen kunnen hebben.

Ergens in de late jaren tachtig dringt bij mij het besef door wat de invloed van bepaalde ontwikkelingen op de samenleving kan zijn. Natuurlijk, dan wordt er allang gefantaseerd over de Prachtige Nieuwe Wereld die het Internet ons gaat brengen. Maar eigenlijk veel interessanter zijn de noties van techniekfilosofen over de invloed van techniek op onze maatschappij, onze sociale structuren en de wijze van omgaan met elkaar.

Zulke verhalen, zulke ontmoetingen van diverse werelden trof je niet veel aan. Maar in die tijd was er wel één plek waar ze samenkwamen in één bruisende, creatieve driedaagse explosie: Doors of Perception. Dat was ook een van de eerste keren dat ik meemaakte hoe nanotechnologie uit de sfeer van fundamenteel onderzoek kwam en werd verplaatst naar toegepast onderzoek. Wat kan er allemaal als je kunt werken met toepassingen zo groot als een cel, als een molecuul als een atoom wellicht? Zelfreparerende bloedcellen werden voorzien.

20121128-165829.jpg

In Leiden staat eind november 2012 een verbouwde SRVwagen met daarin de Nano Supermarket. Niet dat het een supermarkt is waar je al nanotoepassingen kunt kopen. Het is een reizende tentoonstelling van productideeën met toepassing van nanotechnologie. In twintig jaar is de toepassing stukken dichterbij gekomen. Mijn inschatting is dat iedereen van onder de zestig in zijn of haar leven te maken gaat krijgen met iets waarin nanotechnologie is gebruikt.

20121128-170627.jpg

Het is leuk om weer eens in de wereld van die allerkleinsten te zijn. Te zien hoe één fles wijn met behulp van nanotechnologie diverse smaken kan krijgen, afhankelijk van de tijd in de magnetron (max. 9 seconden). En als je dan toch pas op het laatste moment kunt kiezen voor de smaak van je wijn; waarom niet ook de kleur van je muren aanpassen? De verf is beschikbaar: met behulp van een smartphone of computer verander je een muur zó van de ene in een volledig andere kleur. Als je het niet gelooft: je zíet het in de Nano Supermarket gebeuren met Wallsmart.

20121128-165819.jpg

Nanotechnologie maakt zoveel mogelijk dat er ook ethische discussies aan zijn verbonden. Zo liggen er ook condooms; niet om te voorkómen dat je kinderen krijgt, maar om vóóraf te bepalen of het jongetje of een meisje wordt. Maar wat als iedereen jongetjes wil? Het Gender Choice Condom zwengelt dat gesprek wel aan. Of wat te denken van het idee om zelf het patroon van je schoenen te ontwerpen? Op een levende rog. Als die is volgroeid, mét jouw ontworpen patroon, wordt hij verwerkt tot een schoen: de Rayfish Shoe.

Niet verbazingwekkend is dat veel toepassingen van nanotechnologie in de sfeer van gezondheid zijn te vinden. De Energy Belt is zoiets. Nanotechnologie maakt het mogelijk zowel af te vallen als van het verbrandend vet energie op te wekken. Afvallen en meteen je telefoon opladen! Of de pop die met verkleuringen aangeeft dat de luchtkwaliteit verandert in de omgeving van je kind. Het menselijk hart dat door, met nanotechnologie gestuurde, zijderupsen wordt gesponnen. Magic Meatballs, van kweekvlees gemaakt, lijken meer op snoep dan vlees.

Technologie is zo heerlijk verleidelijk. Wat is er nu tegen verf die ervoor zorgt dat het oppervlak niet meer vuil wordt? Wat is er nu tegen medicijnen die precies alleen daar werken waar ze nodig zijn? Wat is er tegen om smakelijk voedsel te maken uit duurzame, maar onsmakelijke, grondstoffen? Wat is er tegen om al bij een embryo een (erfelijke) aandoening te bestrijden?

Dat is de verkeerde vraag. De vraag zou moeten zijn: wat zijn de positieve en wat de negatieve scenario’s als we dit gaan doen? Wat zijn de gevolgen van zelfreinigende oppervlakken? Een zelfreinigende stad: wat leverde het vuil ons op? Weerstand? Werk? Variatie? Een idioot voorbeeld? Stel je het dan maar eens voor. Of probeer die geboorteregeling eens tot in het absurde door te redeneren: wat als ieder kind een implantaat krijgt waarmee het nageslacht kan worden gestuurd ‘naargelang de vraag’? Wélke vraag? Wie bepaalt dat? Wie manipuleert?

20121128-172302.jpg

Zo ver weg zijn die discussies niet. Met name de gezondheidszorg lijkt de grenzen van het geldsysteem te hebben bereikt of aangetoond. Langzaam maar zeker voeren we nu discussies over onderwerpen als: hoeveel is het leven waard? Welke medicijnen vergoeden we nog (hetgeen gelijk staat aan: maken we nog?)? Wat is ‘té duur’? Waar ligt het omslagpunt van kosteneffectiviteit?

Het bizarre element daarin is niet dat medische of technologische onmogelijkheid de grens bepaalt, maar de hoeveelheid geld. En dan, voor het eerst, worden een mensenleven en zijn onderdelen in geld uitgedrukt; een gedachte die een paar decennia geleden nog volstrekt ondenkbaar was realiteit te worden.

En gegarandeerd gaan die grenzen, heel langzaam, schuiven. En dan word je ‘ineens’ geconfronteerd met de vraag of je je wel mág verzetten tegen inspuiting met een nanotechnologische toepassing die biomedische informatie doorgeeft aan een ziektekostenverzekeraar. Want wat is er nu op tegen als je gezondheid op die manier wordt bewaakt? En dat je dwingende leefregels krijgt? Niets, toch? Of…?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s