Onbetrouwbare politici

Heel lang geleden heb ik, als vrijwilliger, voor een regionale omroep gewerkt. Als je de kans krijgt radio te maken: doen! Het is echt heel erg leuk. De combinatie van snelheid – veel makkelijker te realiseren toen dan tv – en persoonlijk gesprek; wij maakten een wekelijks programma over de Leidse politiek. Mij heeft het heel veel opgeleverd, al was het maar een beter besef van tijd.

Ik zal nooit meer vergeten hoe je met één oog de secondewijzer op de studieklok in de gaten hield om de seconden naar het nieuws vol te praten. Seconden! Seconden duren veel langer dan je denkt en er kan heel veel in worden gezegd. Niet dat ik nu het tijdbesef van een wekker heb; mijn presentaties lopen eigenlijk altijd uit. Veel te veel te vertellen in te weinig tijd.

20121122-191719.jpg

Politiek blijft een grappig fenomeen.

Wij, de kiezers, bepalen eens in de paar jaar wie wij vinden een goed idee te hebben voor de toekomst. Eigenlijk zou het een Strijd der Ideeën moeten zijn. Een Gevecht tussen Visies, een Strijdperk voor de Toekomst. Dat is immers waar het uiteindelijk om gaat: wat voor soort samenleving wens je? En wie, denk jij, representeert de route daarnaartoe het best?

Maar zo werkt het dus allang niet meer. Wie politici bezig hoort, zal zelden iets horen over maatschappijvisies of mensbeelden. Die zijn verborgen onder of achter concrete maatregelen. Nu is de ellende dat vanuit verschillende visies heel goed dezelfde concrete maatregelen worden voorgesteld. De réden om het te willen kan anders zijn. Zo kun je pleiten voor beter onderwijs omdat je intellectuele ontwikkeling belangrijk vind, maar ook omdat je daarin een instrument ziet voor sturing.

Politiek is steeds meer verworden tot een spel van subtiel woordgebruik. Niet van subtiele woorden, maar van subtiele betekenissen. Politiek lijkt steeds meer te gaan over verborgen betekenissen en dat wat níet werd gezegd. Gecodeerde boodschappen en een olifantengeheugen: dat wat eens is gezegd, kan je later worden nagedragen. Het openhouden van zoveel mogelijk vrijheidsgraden door gebruik te maken van vaagspraak, is dan een tactiek waarvan wordt gedacht dat die werkt. Probeer me maar eens te pakken op m’n woorden.

Dat heeft een nadeel.

De kiezer raakt erdoor op een dwaalspoor. Met de moderne media – en in dit geval is alles vanaf de komst van de radio – heeft die ook toegang tot de ongecodeerde politiek: de debatten en vragenuurtjes. De kiezer hoort, en ziet, dus hoe waarover wordt gesproken. Maar wat van dat spel zie en hoor je, en is dat voldoende voor een goed begrip? Een deel van het politieke spel vindt immers plaats buiten zicht van anderen; noodzakelijk omdat het onderhandelen is, een subtiel proces van afwegen en grenzen mogelijk verleggen. In het openbaar gaat het terugkeren naar oude uitgangsposities dan wat lastig. De ‘achterkamertjes’ zijn dan handig, een bijna noodzakelijk onderdeel van ‘de politiek’.

20121122-191737.jpg

Tussen de snelwegen A44 en A4 wordt een verbinding aangebracht. Daar begint het al: de reden daarvoor. Volgens de een om de Duin- en Bollenstreek beter te ontsluiten, volgens de volgende om in Den Haag de Utrechtse Baan te ontlasten en volgens de derde om de bereikbaarheid van Leiden te vergroten. Want die verbinding raakt Leiden. Ofwel komt hij lángs de stad ofwel gaat hij dwars dóór de stad. De huidige route is die door de stad, maar die kan het aanbod niet meer aan.

In alle gevallen zal íemand, zal een stadswijk hinder gaan ondervinden van de nieuwe weg. Dat is minstens de overlast van de aanleg. Maar het wordt ook de overlast van de weg zelf: tenzij ondergronds aangelegd, zal de weg te zien zijn, te ruiken en te horen. Zoals het was, zal het nooit helemaal blijven.

In de discussie met de bewoners waar ik pas was, viel het me weer op. De aanwezige politici en bewoners spreken op volslagen andere niveaus. Een wethouder benadert de weg als onderdeel van een macro-economisch vraagstuk dat de hele stad raakt. De bewoner ziet het als een microvraagstuk: de waarde van de woning, of de kwaliteit van de leefomgeving. Hoor ik ’s ochtends nog vogels? Of vrachtauto’s toeteren?
Maar wat ook gebeurt: men ziet grote samenzweringen. Wellicht nog net niet complotten waarin de betrokkenen op geheime plaatsen geheime afspraken maken om één doel te bereiken. Maar in elk geval wel een ‘toevallige samenloop van omstandigheden’ die ons niet maar de gemeente wel van pas komt.

20121122-191728.jpg

Zo’n discussie is zeer lastig naar tevredenheid van iedereen te beslechten. Wat je niet wílt horen, zúl je ook nooit horen. Maar wat in elk geval niet echt gaat helpen, is de wens en goede ideeën van de betrokkenen zelf te negeren. Of de indruk geven die niet meer mee te nemen. Natuurlijk, er moet een besluit worden genomen. Iemand moet de knoop doorhakken en daarop kunnen worden aangesproken. Dat zijn de politici en vooral de wethouder.

In dit geval is, naar zeggen van de wethouder, serieus gekeken naar de suggesties van de bewoners. Maar jammer genoeg zijn die bewoners er niet dichtbij genoeg geweest. Op het moment dat wij, kiezers, dichterbij de politieke discussie kunnen komen, is het zaak om die betrokkenheid ook mogelijk te maken. Dan haal je betrokken bewoners je projectteam binnen (of welke andere structuur).
Wat je níet doet, is de suggesties in dank accepteren en ze dan een proces inbrengen waar de bedenkers geen zicht op hebben. Als er dan, zoals in het geval van de Leidse situatie, andere conclusies worden getrokken dan de inbrengers zouden willen, heb je een pracht voedingsbodem voor achterdocht.

Wat er gebeurde? De wethouder en de raadsleden kregen de volle laag. Ze verkwanselden de belangen van bewoners. Ze zijn niet opgekomen voor de wijk. Ze tonen geen lef of visie. Ze hebben, zo formuleerde een bewoner het, “geen ballen”.

Verwonderlijk toch, die achterdocht? Of toch niet?

NB
Een dag nadat ik deze blogpost maak, schrijft Paul Frissen dit in de De Volkskrant:

20121123-083602.jpg

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s