Een 21-urige werkweek?! Zijn ze…

Sommige mensen leken vandaag uiteen te spatten. De reden daarvoor leek een bericht te zijn dat Groen Links een idee heeft. Niet echt een heel nieuw idee, want het is al een aantal keren eerder geopperd. Maar blijkbaar wel iets wat een gevoelige snaar raakt. Het artikel op Joop is dan namelijk pas door 113 mensen gelezen, maar het nieuws wordt wel door de De Telegraaf en zijn vazallen overgenomen – uiteraard voorzien van commentaar zoals dat Joop “de van ledengeld van omroep Vara betaalde opiniesite” is. Je doet aan stemmingmakerij, of je dat niet.

De reacties zijn allemaal te vatten in de beruchte categorie van ‘Ja, maar…’ of de ronduit afwijzende. Het is ook nogal bedreigend voor sommigen die menen dat ‘mijn werk echt niet door een ander kan worden overgenomen’. Of dat ‘je toch niet denkt dat ik kan leven van de helft van mijn huidig salaris?’.
– Even tussendoor: mochten díe mensen werkloos worden; de WW ís zo ongeveer die helft en de kans dát je daarin terechtkomt is groter dan je denkt. Maar goed, de struisvogel denkt ook dat-i niet te zien is als-t-i z’n kop in het zand steekt. –
Er zijn ook bezwaren die te maken hebben met de rekenkundige aanpak. De rekensom Werk gedeeld door Beschikbare Werkers klopt op macro-niveau wel, maar veronachtzaamd detail-fricties. Denk dan aan tekorten aan bepaalde vakvaardigheden. Die los je niet 1-2-3 op met zo’n herverdeling. Da’s waar: de berekening die Groen Links maakte en die tot 21 uur per week leidde, is een gemiddelde, een indicatie.

Maar wat doen al die mensen die ons wijzen op die kortere werkweek eigenlijk? Keynes meldde in 1903(?) al dat we ‘in de toekomst’, nu, zo’n vijftien uur per week zouden kunnen werken. Het werk zou immers steeds meer worden gedaan door machines en ons, mensen, vrije tijd verschaffen. Maar ja, dan moet je dus die vrijkomende tijd níet gaan benutten om nog meer te gaan produceren, te gaan werken. Da’s een vrij cruciale makke in ons denken: de idee dat we iedere beschikbare minuut moeten besteden aan ‘werken’. En dat ‘werken’ ook nog eens vreemd definiëren: als activiteiten die zijn afgescheiden van hobby. Daarmee wordt alleen dat wat serieus géld oplevert, gezien als ‘werk’. En dan loop je vast.
Een engelse denktank, New Economics Foundation, heeft dat idee van de kortere arbeidstijd overigens ook al eens voorgesteld. Extend Limits schreef er een mooi verslag over. De studie heet … 21 Hours.

(…) 21 hours is very close to the average time that men and women of working age actually spend in paid employment each week. And it is just a few minutes more than the average time per week they spend in unpaid work at home. So we are suggesting a closer match between these averages and what is regarded as the ‘norm’ for paid employment. Of course, such averages mask the way paid and unpaid hours of work are unevenly distributed, especially between women and men but also between rich and poor. Our proposal seeks to address these inequalities by redistributing working hours. Simply changing expectations about how we use time will not, on its own, achieve greater equality, but in our view it can make an important contribution. In addition, less time spent earning leaves more time to do all the other things we need to do to safeguard the environment and to sustain well-being for ourselves and those around us.

Dat het allemaal niet eenvoudig gerealiseerd gaat worden, zal iedereen inmiddels duidelijk zijn. Dát er een fors probleem op deze wereld is, kan haast niemand ontgaan. Maar om daarvoor een oplossing te vinden, zullen we onbegaande wegen moeten verkennen. Naar zich laat aanzien, zijn de standaardoplossingen die de afgelopen decennia zijn ingezet – variërend van méér produceren tot bezuinigen – aan hun grenzen gekomen. Ze werken niet meer.

Tenzij we grootschalig groepen medemensen in de kou laten staan.

Als we het hebben over ‘aan knoppen draaien’, wordt niet alleen de illusie geschapen dat we werkelijk bepalende invloed kunnen uitoefenen, maar wordt ook vergeten dat we minstens één factor echt niet kunnen beïnvloeden. Waar we geld kunnen bijdrukken, waar we zat werk te doen hebben – o, lezer, je vergat al het vrijwilligerswerk? – is tijd niet beïnvloedbaar. Dat vliedt. Dat loopt tussen onze vingers door.
Een besef als dat, of een hart voor de planeet, die mensen drijft om te komen tot oplossingen die standhouden in de toekomst. Daarin past zoiets als denken in termen van een 21 urige werkweek zeker ook. Alleen als je buiten de kaders dúrft te stappen, zul je oplossingen vinden. Wil je níets van je eigen positie ter discussie stellen, dan zou je ook eigenlijk moeten erkennen dat je alleen in jouw eigen hachje bent geïnteresseerd en dat sociaal besef voor jou zoiets is als een saus, sen saus die ook nog ’s uit een zakje komt.

De mensen die zo te hoop lopen tegen ideeën als de 21 urige werkweek, zouden echt eens even moeten nadenken. In ieder geval is het altíjd raadzaam te proberen de redenering van de ander te volgen; al is het vanwege begrip daarvoor. Maar volgen betekent ook dat je ‘m open tegemoet treedt, onbevooroordeeld. En da’s heel, heel lastig!

Waar je tegenaan loopt, is dat nu van je wordt gevraagd om niet vanuit je eigen denkkader, je eigen paradigma, te redeneren. Immers, een geheel nieuwe oplossing beoordelen op basis van oude inzichten en criteria gaat niet werken. Einstein zei daarover:

20121112-181755.jpg

Er is inderdaad een paradigmawisseling nodig. Dat zal niet ongemerkt gaan. Dat zal niet pijnloos zijn. Dé naam die voor altijd aan paradigmawisselingen is gekoppeld, is die van de Amerikaan Thomas Kuhn. Drie citaten die, hopelijk, grotendeels voor zichzelf spreken:

20121112-182426.jpg

Daar waar voorgaande en de volgende uitspraak zich vooral richten op het probleem van het steunen van de strus quo, bevat de derde en laatste wel een hoopvolle boodschap. Daarin worden de contouren geschetst van Een Oplossing. Die vereist onconventioneel denken; vandaar de jongere of de nieuweling. En vandaar dat werkweken van 21 uur weleens wél interessant en relevant kunnen blijken te zijn.

20121112-182442.jpg

20121112-182616.jpg

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s