(il)legaal downloaden?

Het lijkt wel een discussie zonder einde te gaan worden: die over al dan niet downloaden, en wat dan wel en wat niet legaal te downloaden is. Omdat de discussie is vermengd met een ethische, is hij vrij lastig te voeren. In Nederland is het downloaden van muziek, films en tekst (boeken) legaal, maar het uploaden illegaal. Illegaal is wél het downloaden van software en games. En vergeet vooral het beginnen van een handeltje met die downloads, want de legaliteit is gekoppeld aan ‘voor eigen gebruik’.

Zo’n beetje rondzwervend over het web kun je op meer plekken iets vinden van persoonlijke ontboezemingen van de scheppers over het (illegaal) downloaden van hun product. Zo schrijft Dan Ariely over zijn ervaringen naar aanleiding van het verschijnen van zijn boek The (Honest) Truth about Dishonesty. Binnen een paar dagen na verschijnen bleek dat al te downloaden te zijn. Dat gebeurde, naar zijn eigen zeggen, dan ook, en in grote aantallen. Vanaf één website zou het boek 20.000 keer zijn opgehaald. Ik ken de auteur niet, het boek niet en de website(s) niet; een andere keuze dan zijn verhaal voor waar aannemen, is er niet echt.

In zijn verhaal zitten wat aspecten die ik benoemenswaardig vind. Die gaan niet over de legaliteitsdiscussie.

Wat mij frappeerde, is bijvoorbeeld zijn ‘bekentenis’ dat hij voorheen vooral aanhanger was van de information wants to be free-gedachte, maar na uitkomen van zijn boek daar toch anders over ging denken. Dat is een verschijnsel waarover ik al eerder blogde in andere contexten. Als je belanghebbende wordt, kan een perspectief en mening veel ingrijpender veranderen dan je zelf verwachtte. In dit verband is het werkloos worden, armoede kennen en zwaar werk (in de zorg bijvoorbeeld) doen zoiets. Beleidsmakers en politici ondervinden dat niet aan den lijve en kunnen dat ook niet beoordelen. Niet voor niets veranderen standpunten met het klimmen der jaren. Ook scheppers maken zoiets mee. Het maakt degenen die wél het information wants to be free-standpunt ten uitvoer brengen, extra indrukwekkend.

Het tweede wat opvalt, is een soort gedachtensprong. Het downloaden van een product wordt eigenlijk uit zijn context gehaald; die van mensen die eigenlijk op een ander manier kijken naar ‘geld’. Dat is minder vaag dan je denkt.

Als je de commentaren leest op Dan’s verhaal, dan zie je daar bijvoorbeeld weer het argument staan dat men niet wil betalen voor iets wat wellicht niet bevalt. De HEMA heeft dat als een van de eersten scherp in de gaten gehad en biedt de klant een uiterst soepele teruggeefregeling. Met als effect dat er meer wordt gekocht, en wellicht ook aankopen vergeten terug te brengen.

Wat meespeelt in de discussie is dat de contraprestatie voor het ophalen van een product altijd geld is. De vraag is, of er niet andere modellen denkbaar zijn. Het is inderdaad niet de bedoeling dat de schepper van een product daar aan werkt en later tot de slotsom moet komen dat hij daar niet van kan leven omdat er geen tegenprestatie is. Maar die tegenprestatie kan ook een wederdienst zijn. Dat kan het bijwonen van een betaald live concert zijn (voor een band), maar mogelijkerwijs ook andere vormen. Ik heb ze nog niet helder, zeker niet. Maar ik bleef zitten met de vanzelfsprekendheid waarmee weer wordt geredeneerd naar de oplossing ‘geld’.

NB
Een dag later denk ik de de eerste stap wellicht in de alinea over HEMA staat: iets kopen waarvan je nog niet weet of het je gaat bevallen, is geen aansporing. Eigenlijk is dat iets wat de muziekindustrie de strop heeft omgedaan. De muziek die je downloadt, kun je zonder probleem met je portemonnee of je aankoopgeweten weer vergeten als het niets was. Het kostte je immers niets. Maar muziek je koopt en móet betalen vóórdat je ‘m kent; da’s andere koek. VPRO’s 3voor12 heeft dat met de Luisterpaal scherp in de smiezen. Maar daar vind je een selectie. En streaming diensten als Spotify vervángen. Die nemen je aankoopbudget over.

Digitale producten zijn inderdaad eenvoudig, snel en eindeloos te kopiëren. Maar eigenlijk ligt aan de discussie die over vertrouwen en wantrouwen ten grondslag. De schepper en leverancier wantrouwen de afnemer. En, tja, waarom zou de afnemer dan wél de schepper en leverancier iets ‘gunnen’. Dan ontstaat een strijd. Een strijd die lijkt op het niet vanzelfsprekend betalen van belastingen, maar bedenken van ingenieuze constructies, ook hypothecaire.

Zó vreemd is dat downloaden dus niet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s