Hoe ziet gevaar er uit?

Zoals bijna iedere plaats heeft ook Leiden zijn black spots, de punten waar extreem veel verkeersongelukken, en vaak dodelijke, plaatsvinden. Vanmiddag fietste ik op zo’n plek af toen een meter of honderd vóór me een jongetje van een jaar of tien er over stak. Hij kon net aan bij de trappers van zijn fiets toen hij op het zadel zat, maar toch reed hij, na goed te hebben rondgekeken, alle rode fietsersstoplichten negerend de weg over. Er kwam niemand aan. Op korte afstand geen auto te zien op de brede doorgaande weg die wél groen had. Tien meter achter hem fietste een iets oudere jongen; die precies hetzelfde deed.

20120909-180647.jpg

Doorfietsend dacht ik na over de vraag wat ik zou hebben gedaan als ik ze had kunnen inhalen. Aanspreken? Ze zeggen dat het idioot gevaarlijk is, een weg oversteken waarop auto’s meestal hard rijden? Het antwoord, uitgesproken of niet, kende ik al: waar bemoei je je mee? Er kwam toch niets aan en dus was het niet gevaarlijk.

De ellende met gevaar is dat het zo gezichtsloos is.

Veel mensen denken nog steeds dat zij psychopaten zó zullen herkennen, dat seriemoordenaars en andere gekken een blik in hun ogen hebben die hen in één oogopslag verraadt. Dat je pedofielen ook kunt herkennen, maar, andersom, ook dat iemand die er ‘anders’ uitziet ook vast gevaarlijk is. Afwijkingen van de grote gemene deler zijn eng.

Gevaar heeft alles van doen met beoordeling. En beoordeling heeft alles van doen met kennis. Mensen die in de ggz werken, wéten dat uiterlijk niets zegt over hun cliënten. Sterker, als je de cijfers ziet over (ex-)psychiatrisch cliënten in de samenleving, in jouw buurt bijvoorbeeld, dan zul je versteld staan van de grote aantallen.

Die kennis ontbreekt ook bij bijvoorbeeld automobilisten als het gaat over hun gevaarzetting. Beantwoord de vraag maar eens eerlijk of jij, als je auto rijdt, continue alert bent op kinderen die tussen auto’s vandaan schieten. Of hoe hard je echt rijdt in een 30 kilometergebied, áls je dat al herkende.

Gevaar betekent niet dat je per sé continue angstig moet zijn. Het betekent wel dat je op de hoogte moet zijn van de risico’s en weten wat je moet doen als het misgaat.

20120909-180756.jpg

Je kunt de zee helemaal mijden met warm weer omdat muien levensgevaarlijk zijn. Maar als je ooit wordt gegrepen door de mui-stroom, probeer niet ertegenin te zwemmen. Die strijd verlies je. Diagonaal zwemmend kom je wel verder weg terecht, maar waarschijnlijk ook búiten de stroom. Ken je tegenstander dus.

Persoonlijk ben ik niet zo’n held. Mij zul je dus niet, echt níet, dingen zien doen waarvan ik meen dat ik die niet aankan, die voor mij gevaar kunnen opleveren. Gevaar is gekoppeld aan kennis en mogelijkheden.

Mensen op gevaar wijzen, is een zinvolle actie. De spelregels kennen die in het verkeer gelden, is een minimale vereiste om auto te gaan rijden. Dat veel automobilisten daarna lak hebben aan regels door hard(er) te gaan rijden of illegaal te parkeren -“ik moest hier alleen iets áf geven. Dat die fietser moest uitwijken en die andere auto niet zag, kan ík niet helpen. Ik had m’n alarmlichten toch aan?”- maakt ‘het verkeer’ gevaarlijk. En jammer genoeg onvoorspelbaar. Want wíe is de idioot die de komende dagen meent dat hij of zij het vlekkeloos weet en doet? En tóch fout zat?

Gevaar hoort, kortom, bij je leefomgeving. Trams en trolleybussen kom je niet in iedere stad tegen. En stieren en brede trekkers kom je op hun beurt weer niet zo snel in de stad tegen. Het ligt er dus maar net aan waar je bent en wat je (al) weet om gevaar goed te kunnen inschatten.

20120909-180456.jpg

Een paar jaar geleden benoemde de Raad voor Cultuur een fenomeen dat ongelooflijk essentieel is: mediawijsheid. Kort gezegd – en veel meer is geldklopperij, denk ik – komt dat erop neer dat gebruikers van media, van bijvoorbeeld het Internet, moeten weten hoe die in grote lijnen werken en vooral waar daardoor mogelijk gevaren dreigen. ‘Geloof niet alles op het eerste gezicht’ zou de slagzin kunnen zijn, daarmee ook de gevoeligheid voor reclame meenemend.

Door goedgelovigheid te bestrijden, ontstaan mediawijze gebruikers is de idee. Deels is dat waar. Maar zoals, ondanks alle gestegen opleidingsniveaus, charlatans en kwakzalvers nog steeds surrogaatoplossingen kunnen verkopen, zo zal mediawijsheid nooit alle naïviteit en eigenwijsheid kunnen uitbannen. Snel geld en eenvoudige genezing zullen altijd een wenkend perspectief blijven en hebben niets van doen met de gebruikte media.

20120909-180600.jpg

Door rood licht rijden kán dodelijke gevolgen hebben. Dat weten we. Maar sommigen doen het toch. Ik ben een groot voorstander van mediawijsheid in den brede. Maar eerlijk gezegd verwacht ik dat menselijke trekjes als eigenbelang en egoïsme sommigen met té veel gemak tóch over het gevaar zullen laten stappen. Recht de val en het gevaar in. Omdat het niet op voorhand herkenbaar was.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s