Plannen, tot je er gek van wordt

Maak het jezelf moeilijk en plan; plan je leven, plan je carrière, plan de toekomst van je nageslacht, plan je dag, plan je dromen, plan….

Het zal je duidelijk zijn: ik vind dat onzin. En ik ben niet de enige. Het leven is in essentie onplanbaar, maar gebaseerd op ‘aanwezige omstandigheden’. Dat zou je ‘toeval’ kunnen noemen, ware het niet dat ook dat niet helemaal klopt.

Het begint al direct. Hoe jouw kinderen zullen zijn, hangt af van de spermatozoïde die als eerste de eiwand doorbreekt. En van het (fysieke én sociaal-culturele) millieu waarin de broedvrouw zich bevindt. En als de kinderen er eenmaal zijn, geachte ouders, is uw invloed als richtinggevend opvoeder veel minder groot dan de door die kinderen zélf uitgezochte rolmodellen.

Dat beheersingsdenken overheerst. En het vreemde verschijnsel doet zich voor dat de meeste mensen omkijken naar het verleden met een zekere jaloezie voor de ontspannenheid. De jaren vijftig waren dan wel de jaren van de spruitjeslucht (en Wederopbouw), maar ook van typetjes als Swiebertje en als Stiefbeen: vrijbuiters en bon vivants, op hun manier en binnen grenzen. Het leven, zo lijkt het, was eenvoudig, overzichtelijk en voortkabbelend. Zo zien wij het, vanuit ons húidig perspectief en tijdbesef. De sleutelvraag is uiteraard hoe de ervaring van het leven tóen was, want toen werd het geleefd.

We nemen onszelf tegenwoordig zó serieus. We zijn steeds beter gaan begrijpen dat we weinig begrijpen. Maar tegelijkertijd kunnen we niet het leven leven zoals zich dat aandient, zoals dat voorbijtrekt. Beïnvloeden willen we het. Noodlot uitbannen. Je leven ‘ter hand nemen’.

Wat dus aan de orde is, is de beheersingsvraag. We willen indruk maken, een afdruk achterlaten. Het idee uit Niets naar Niets te gaan, lijkt voor steeds meer mensen ondraaglijk. En hoevelen zijn er al gefrustreerd omdat hun roem uitblijft, ondanks de beschikbaarheid van media als het Internet en ondanks de verhalen van instant succes van anderen? Iéts moet je achterlaten. Iéts moet je bewezen hebben. Iéts moet aan jou herinneren. Je zou er haast van gaan twijfelen over nut en noodzaak van doodgaan.

Je kunt jezelf heel goed gek maken door beheersing na te streven in een omgeving die onbeheersbaar is.

Wat we kunnen, is werken met de middelen en condities die ons ter beschikking staan. Op het moment dat we die naar onze hand (proberen te) zetten, beïnvloeden we iemand anders’ mogelijkheden. Carrièreplanners zijn daarvan een voorbeeld. Het gaat dan uitsluitend om een eigenbelang, waarvoor de condities moeten worden geschapen. Dat is toch echt een fundamenteel andere opstelling dan die van mensen die de leuke uitdagingen ‘op hun pad vinden’. Voor carrièreplanners is de route echter veel moeilijker dan zij denken. Want niet alleen is het aantal mogelijke doelen enorm gereduceerd; het feit dat je doelgericht werkt, betekent ook dat je de weg ernaartoe moet controleren, beïnvloedend moet kunnen beheersen. En dat is maar beperkt mogelijk. Dus ontstaat spanning, stress.

Aan die beheersingsdenkers, die planners en die ‘doodsbangen’ moest ik denken, toen ik dit las:

20120810-143803.jpg

Het gaat om het gebruik van de werkwoorden en de geest van de gedachte: “bepalen wat je nalatenschap wordt en op basis daarvan je leven inrichten”. Waarom kunnen mensen niet eens meer leven zónder expliciet doel? Waarom is leven op zich de moeite niet waard? Hebben al die talloos velen die al eerder op deze aarde rondliepen, leefden en stierven, dan geen of een slechter leven gehad? Hoe zou het toch komen dat slechts een splintertje van de wereldbevolking een spoor in de geschiedenis nalaat? En waarom zou je jezelf dus gek maken door daar op te koersen?

Een gebrek aan ambitie, zeg je? Een gebrek aan realiteitszin, antwoord ik, een houding die slechts een heel dunne grenslijn verwijderd is van gekte.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s