De wijze jaren

Het bijzondere is dat we heel goed weten wat de waarde is. Dat is kennis die we als gemeenschappen over periodes die generaties omvatten, hebben verzameld en vastgelegd. In geboekstaafde verhalen en in de vorm van gezegdes.

Het gaat over levenservaring.

Dat tweede deel van het woord is belangrijk. Want juist daarin schuilt de crux. Die zit niet in het hebben van kennis of wijsheid. Kennis kun je opdoen uit boeken en andere leermiddelen. Wijsheid is iets wat deels een karaktertrek is: het kunnen gebruiken en vooral niet-gebruiken van kennis en ervaring op bepaalde momenten. In dat opzicht is het ook echt zo dat de ‘wijsheid met de jaren komt’. Dat is geen exclusief recht, zoals mijn omschrijving al aangeeft, maar tussen ‘wijsheid’ en ‘levenservaring’ bestaat wel degelijk een relatie.

Die wijsheid is belangrijk. Ze behoedt ons voor onvoorzichtige stappen doordat ervaringen worden meegewogen in de afwegingen. Dat betekent meteen óók dat de wijsheid op een ‘verkeerde manier’ gebruikt, sterk demotiverend werkt. “Dat hebben we al eens geprobeerd” is dus ook geen wijsheid als het daar bij stopt. Die redenering klopt immers alleen bij ongewijzigde omstandigheden.

Wijsheid is, kortom, te koesteren.

Die gedachte zou erin gehámerd moeten worden. Want het betekent voor een economie niet anders dan dat er een balans moet zijn tussen ervaring en overmoed. Dat vind je niet door hoog-opgeleiden automatische die vaardigheid toe te dichten, door ouderen te zien als conservatief, door jongeren exclusief enthousiasme te gunnen. Zo werkt dat niet.

Wat wel waar is, is dat ervaring opdoen tijd kost. Levenswijsheid is dan ook iets wat met de leeftijd groeit. Met name in sociale processen zul je dan ook zien dat mensen die over genoeg levenswijsheid beschikken, beter presteren, in die gróep. Rekening houden met de ander, is iets wat je moet leren.

Dat besef zou heel goed kunnen leiden tot andere manieren om naar een samenleving en werk te kijken. Ik meen dat in de antropologie daarvoor ook wel voorbeelden zijn te vinden: de vormen waarin ouderen de meer sociale beroepen uitoefenen. De zich momenteel vormende ideeën van meester-gezel-figuren zijn in die richting. Maar eigenlijk komen ze gewoon neer op het erkennen dat leeftijd er wel degelijk toe doet. De erkenning dat ouderen iets hebben wat jongeren per definitie niet kúnnen hebben: levenswijsheid.

En dat de huidige tendens om ouderen de arbeidsmarkt af te werken, niet anders kan worden gezien dan een poging levenswijsheid uit het arbeidsproces te bannen. Hoe dom dat zal blijken te zijn, gaan de komende jaren bewijzen.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s