We vallen verschrikkelijk door de mand

Eén van de populaire meningen die we over onszelf hebben, is dat we sociaal zijn. Mensen, zo menen wij, zijn sociale wezens.

En sociaal betekent toch dat we er voor elkaar zijn, zoals te zien aan onze voortreffelijke belastingmoraal? Dat we ‘goed’ van ‘fout’ weten te onderscheiden, zoals in Soldaat van Oranje zo heldhaftig verbeeld? Dat we ons rekenschap geven van anderen, zoals we iedere dag tentoonspreiden in het verkeer? Dat we ons verstand gebruiken, zoals we laten zien als we discriminerende politieke partijen een serieuze kans geven?

Nee, op die manier kun je ‘sociale wezens’ niet invullen. Wat ermee wordt aangegeven, is niets anders dan dat mensen in relatie tot anderen functioneren. Niet hóe dat gebeurt. Niet of dat ‘ten koste van’ kan zijn. Niet of sprake is van een collectief.

Cynisch geformuleerd: de groep is er voor ons. We hebben als individu de groep nodig om te bestaan. Maar de symbiose, het wederzijds voordeel, is niet vanzelfsprekend in evenwicht. Jijzelf bent het enig belangrijke.

Een voorbeeld daarvan, is de stand van zaken van de detailhandel, misschien wel het midden- en kleinbedrijf.
De teloorgang van de detailhandel kunnen we niet uitsluitend wijten aan de economische crisis. Al veel eerder nemen grootwinkelbedrijven de posities over van buurtwinkels, familiebedrijfjes en gespecialiseerde handeltjes. De alom beklaagde verschraling van het stadsbeeld en het winkelaanbod is niet iets van de laatste jaren. Het is een gevolg van oprukkende grootwinkelbedrijven die van de consument de kans kregen. Omdat ze goedkoper waren dan de kleintjes.

Maar daarmee heeft de consument, als een moderne Faust, zijn ziel verkocht. Een verkoop die ook is te begrijpen als een verkoop zonder de consequenties ervan te overzien. Want door vooral voor de eigen portemonnee te kiezen, is de weg geëffend voor tal van, veelal en door velen ongewenste, ontwikkelingen.

‘Omdat de consument erom vroeg’

is de plofkip op de markt en het malswitte kalfsvlees, is de uitgesproken smaak van witlof en spruitjes getemperd, is midden in de winter de braam en de framboos te koop, en kun je kiezen uit tal van fantasiebroden.
Niet dat de consument erom vroeg. De producent bood het aan en de consument hapte. Da’s subtiel anders.

‘Omdat de consument erom vroeg’, zijn winkelstraten met moeite van elkaar te onderscheiden. Het veelkleurige, lokale karakter is vervangen door de grauwsluier van uniforme winkelpanden. ‘Omdat de consument het zo prettig vindt’, maakt het niet uit uit je een McDonalds binnenloopt in Boedapest of in Leiden: inrichting en kleffe broodjes zijn, op details na, identiek.

Wat zou het mooi zijn als dat eens veranderde. Wat zou het de economie een enorme stimulans geven als er weer werd gehandeld en verhandeld in Nederland. Wat zouden de steden opknappen als er weer bedrijvigheid was. Wat zouden steden opknappen als er weer ondernemers waren met hart voor hún straat, wijk, stad. Wat zouden we aan kwaliteit winnen als er weer vakmensen aan de slag waren.

Dan moeten we ergens beginnen. Ik baal als een stekker dat ik juist nú met 30% minder besteedbaar inkomen moet leren leven. Dat hakt er wel stevig op in. Maar dat gaat me er niet van weerhouden, zo vaak als mogelijk te kopen bij de lokale detailhandel. Wat ik niet kan, kan jij misschien wel?

Vraag jezelf in elk geval af en toe eens af of je die spullen echt bij de AH’s, Blokker’s en HEMA’s van deze wereld moet kopen. Of die schoenen echt bij een van die grotere ketens vandaan moeten komen. Natuurlijk, ze zijn goedkoper. Maar zoals je ook geregeld bij de toko spullen koopt die AH toch echt niet heeft, of uit eten gaat, kun je vast eens per week een paar stappen meer zetten – en inderdaad meer betalen – voor betere kwaliteit aankopen bij een detaillist.
Als in je straat, de buurt of stad een nieuwe lokale winkelier een zaak probeert op te bouwen, probeer dan dáár te kopen in plaats van bij de goedkoopste leegzuiger.

20120630-161756.jpg

Het idee ís niet nieuw. Ideeën als LETS en STRO bestaan al jaren. In Leiden ontwikkelt Haal Lokaal zich op basis van bestaande buitenlandse ervaringen (het hóeft niet hier te zijn uitgevonden). Buy Local heeft de intentie landelijk lokaal te laten zoeken, vooral naar plaatselijke aanbieders. In tijden van crisis bloeien op tal van plekken die initiatieven op.
Want we weten ook allemaal dat het nu verkeerd gaat. Dat winsten in verkeerde zakken verdwijnen. Dat steden aan aantrekkelijkheid inboeten. Dat we daar zelf eigenlijk ook een steentje aan zouden moeten bijdragen. Dat het moeilijk is in deze financieel krappe tijden meer geld uit te geven.

Maar als iederéén een stapje, een kleine stap, zet: dan zet de massa een grote stap. Dan zijn we verdomd wel degelijk sociale wezens.

Advertenties

7 thoughts on “We vallen verschrikkelijk door de mand

  1. De meer lokale kant gaat het weer op. Groot is dood. Ik merk het in onze moderne wijk zeer. Mensen zijn sociaal, vooral in kleine groepen. In de Groene staat een serie mooie verhalen hierover onder de noemer We Do It Ourselves

    • Ik hóóp het. Maar de macht van geld is verschrikkelijk groot. En in deze tijden waarin ineens de dubbeltjes weer tellen, is het een moeilijke stap bewust (vaak duurder) te kopen.

      We moeten die http://www.beschouwers.nl maar eens gaan inrichten! Ondermeer met een ploegje mensen waarvan we vinden dat dat ‘beschouwen’.

      Verstuurd vanaf mijn iPad

      • Als we met zijn allen geld belangrijk blijven vinden, dan blijft het zo. Geld is een geloof. We kunnen echter veel geld besparen door gewoon energie in onze directe omgeving op te wekken en voedsel in onze wijken te verbouwen. Die hele handel gaat instorten nu we het allemaal veel beter zelf kunnen organiseren. Dankzij internet ook. Zo hebben wij in de wijk een gesloten Facebookgroep waar dagelijks heel veel gebruik van gemaakt wordt.

        Waar straks behoefte naar is: informatie om dingen zelf te doen. De macht weer terug naar het volk. De handen uit de mouwen. En dankzij vergaande automatisering hebben we een heel gemakkelijk leven. Nooit eerder kon dat. Met name op het vlak van automatisering bakt de overheid er niets van. Burgers wel.

        User generated is het toverwoord. Alles wordt anders door het verdwijnen van de industrie.

      • Ik verwacht zelf dat dat – doe maar een gooi – de komende twintig jaar inzet. Doordat kapitaal zich momenteel concentreert bij bepaalde groepen, en andere steeds ‘armer’ worden, gaan die laatste andere wegen zoeken om te (over)leven. Op den duur zal ‘geld’ waarschijnlijk alleen in bepaalde groepen nog waarde vertegenwoordigen. In andere zal het inderdaad mogelijk handel in vaardigheden, ruilhandel, worden.

        Een probleem vormen de ouderen die (nog) niet over vaardigheden of geld beschikken, en dus tussen wal en schip vallen. Dat geldt grosso modo voor iedereen die nu tussen de 12 en 60 is. Die (wij) zitten nog té vast.

        Inderdaad, ik denk dat de trendwatchers die een zonnig toekomst schetsen voor gelukkige, zelfstandige burgers vergeten dat er eerst nog een heel nare transitieperiode aankomt van geweld en ellende. Denk ik zo maar. Maar wellicht dat den goede zomer weer wat positievere gedachten losmaakt 🙂

        Verstuurd vanaf mijn iPad

      • ouderen hebben kennis van zaken die de jongeren niet meer beheersen. informatie is en blijft heel belangrijk. de information age. ze zullen wel allemaal aan de computer MOETEN.

        voor iedereen is een rol weggelegd. zodra de elite structuur wegvalt, kunnen zaken wat eerlijker verdeeld worden.

      • De computer is het probleem niet. De vaardigheid daarmee om te gaan, evenmin. Maar wel de maatschappelijke gevolgen: ik voorzie een samenleving waarin het recht van de sterkste weleens belangrijker dan alle andere kan worden. Waarom zou er een garantie zijn dat we naar een collecitef groeien? Het kan ook een (subtiele, maar absolute) dictatuur worden. De huidige 2-3 generaties zullen die overgang moeten maken met vaardigheden die er niet goed bij passen. Dat vind ik het grootste probleem.

      • heb vertrouwen. samen aan de slag. dat wil ik mijn dochter ook meegeven.

        het leven is leven terwijl je leeft. niets is perfect, maar we streven naar beter of een oplossing als dat nodig is. en dat is nu nodig.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s