Een echt cryptogram is toch veel leuker?

Gisteren heb ik weer ’s een langere treinreis gemaakt. Met ‘enige vertraging’ heb ik afscheid genomen van mijn (ex-)collega’s voor wie ik ineens en op stel en sprong verdween. Da’s niet goed en dus hebben we gisteren op een leuke manier, bij het Utrechts café Willem Slok, afscheid genomen. De aanleiding is niet goed, maar het café is een aanrader.

In elk geval. Dat betekende weer eens treinen op het traject dat ik negentien jaar heb afgelegd van Leiden naar Utrecht en weer terug. Er was eigenlijk niets veranderd.
Een groep van een stuk of acht jonge meisjes kwetterden over een dagje uit – en het mogelijk probleem dat één van hen vergat een kaartje af te stempelen – en elders zaten mensen te bellen over Belangrijke Zaken Het Werk Aangaand. Niet dat die naar mijn mening bestaan, maar er zullen bar weinig werkgevers zijn die het je uit het hoofd praten dat alsmaar doorwerken ongezond is.
En er zaten twee mensen spelletjes te doen: de vrouw speelde op de telefoon Wordfeud en de man worstelde op krantenpapier met Sudoku.

20120629-203427.jpg

Toen ik dat zo zat te bekijken, schoot me een scéne binnen van mijn juist verlaten afscheid.
Met twee collega’s had ik een gesprek gevoerd dat ik al tientallen keren voerde: over de opbrengst van social media. Die is er naar hun mening haast niet. Goed, voor jongeren dan wel. Maar wat voegen die nieuwe dingen als smartphones feitelijk toe? Ze maken je dommer, in die zin dat parate kennis verminderd, en ze zorgen ervoor dat je nooit meer rust hebt. Denk niet dat dit de mening is van mijn oudere ex-collega’s. Ook jongere kunnen er wat van, als je hoort “maar ik wíl helemaal niet weten wat de directeur in zijn vrije tijd doet. Of dat zij zien wat ik doe”. Het is haast al klassieke weerstand te noemen: weerstand op basis van onwetendheid, vooroordeel en vooral gebrek aan openheid voor vernieuwing.

Die weerstand is begrijpelijk. Mensen zijn best bereid te veranderen, maar dan moet die verandering niet bedreigend zijn. Veranderen omdat iemand anders dat wil, is bedreigend omdat jíj de regie kwijt bent. Maar verandering die jou als persoon zichtbaarder maakt, wordt door veel mensen óók ervaren als bedreigend. Veilig weggedoken achter een functie-omschrijving werken is toch net iets veiliger. Wat dat betreft, blijf ik erbij dat organisaties die féitelijk zijn gebaseerd op formele structuren en hiërarchische verhoudingen er nu slechter voor staan dan flexibele, open. En nee, zéggen dat je dat bent maar ondertussen zo directief zijn als de pest, helpt niet: zelfbedrog is de oplossing niet. Of positief geformuleerd: degene die wél oprecht constructief omgaan met verandering, hebben de veruit beste kaarten voor de toekomst. Dat zeer grote organisaties pas veel later deze effecten zullen voelen, is geen enkele garantie dat de kleine en middelgrote er nú, of zeer binnenkort, al last van gaan krijgen.

Want wat me in de trein weer eens te binnen schoot, is dat het eigenlijk helemaal niet over nieuwe media, nieuwe vormen of nieuwe technologie gaat. Het is echt een – bijna – karaktertrek. Eigenlijk gaat het om platte angst, en om het psychologisch verschijnsel het onverenigbare weg te (be)redeneren (cognitieve dissonantie).

Die mensen in de trein: hoe vaak hoor je wel niet dat “Wordfeud eigenlijk alleen maar een slechtere versie van Scrabble” is? Dat ‘de computer’ ons alleen maar dommer maakt? Dat al die apparaten ons leven hebben over genomen? Dat we tegenwoordig geen seconde zónder kunnen?
Voor een deel is dat waar. Wat óók waar is, is dat in al dat commentaar ook een grote angst voor verandering schuilt. Voor een ontwikkeling waarin jíj geen regie hebt. Dat probeer je dan weg te redeneren. Een angst van mensen voor een toekomst waarin ze al zijn aangekomen. Da’s toch onhandig.
Want wat blijft er over van je maandagochtendpositie als je niet meer terloopse opmerkingen kunt maken over dat moeilijke cryptogram in de krant van afgelopen zaterdag? Want, als je eerlijk bent, wat is nu precíes het verschil tussen dezelfde activiteiten in analoge of digitale vorm?
20120629-202352.jpg
(bron)

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s