Lekker laten verrekken, die 50plussers!

Eigenlijk word ik er kotsmisselijk van: het virtuele gesleep met uitkeringsgerechtigden. Dat is omdat het je nu zélf direct raakt, zeg jij dan? Nee. Dat is niet zo.

Zoals eerder gemeld, deed ik begin jaren negentig als onderzoeker mee aan een grootschalig onderzoek naar langdurige werkloosheid. Dat heet Een Tijd Zonder Werk, voor de ongelovigen.

Wat me zo stoort, is dat tóen al werd geconstateerd dat er verschillende typen werklozen bestaan. En dat er mogelijkheden zijn een groot aantal weer in beweging te krijgen. Dat vereist echter wel het accepteren van de leefwereld van die mensen.

We zijn nu 20 jaar verder. En er is geen steek vooruitgang in het oplossen van get probleem. De kennis is er. De oplossingsrichtingen en -voorstellen zíjn er.

Maar ‘we’ – dit kabinet – doet alsof die jaren nooit zijn gezien en presenteert oplossingen die volslagen fout zijn. Die het probleem groter maken, doordat repressie wordt toegepast waar dat ongepast is.

Van de week bedacht de partij die het meest de (mislukte) moderne management-ideeën aanhangt, D66, dat ontslagvergoedingen zouden moeten worden ingezet voor herscholing. Geen idee waar de bedenkers van dat plan wonen, maar blijk van realiteitszin geeft dat plan niet. Eerder van een redenering gebaseerd op ogenschijnlijk neutrale geaggregeerde cijfers. Maar die geven de realiteit van alledag niet weer. Voor veel 50plussers -in het bijzonder 55plussers – is de ontslagvergoeding vaak nét voldoende om op bijstandniveau de pensioengerechtigde leeftijd te halen. Riante regelingen die onbezorgd leven toestaan, zijn uitzondering, zeker geen regel.

Dames en heren politici, het is niet wáár dat uitkeringsgerechtigden, zeker de 50plussers, niet wíllen werken. Er is geen werk. We worden niet aangenomen. Een goed voorbeeld van dat fenomeen vindt u, dames en heren politici, bij het bedrijf NuPeople:

Een recent voorbeeld uit de eigen praktijk. Een van onze opdrachtgevers, een groot en gerenommeerd bedrijf uit de Randstad, zocht een aantal hooggekwalificeerde vakmensen, projectleiders etc. Ruim 10 vacatures in totaal.
Alle (!!) kandidaten boven de 40 haalden de gespreksfase niet eens. Ze hadden alle ten opzichte van het profiel seniore, meerjarige en relevante ervaring. Jongere kandidaten met minder ervaring op de teller werden wel uitgenodigd. Een klein experimentje legde het beleid bloot. We stelden dezelfde seniore kandidaten voor, zelfde inhoud, maar met een ander bouwjaar. De afspraken konden niet snel genoeg gemaakt worden!! Na deling van onze bevindingen en een bevestiging van beleid – “we mogen het uiteraard niet zeggen'” hebben wij de opdracht teruggegeven.

Het wordt tijd elkaar mietjes te noemen en te erkennen dat het probleem van de 50plus werkloze niet is op te lossen door werkgevers te verleiden of door werknemers te straffen. Zeker niet als die werknemers geen kans kríjgen op de reguliere arbeidsmarkt.

Werkgevers zijn uiteindelijk geïnteresseerd in kosten versus baten, en zullen dus zo goedkoop mogelijk arbeidskrachten willen inhuren. Logisch. Dat is het systeem wat we zo graag willen: kapitalistische vrije markt. Het geweeklaag van werkgevers over dure werknemers is dan ook van alle tijden. Dat er nu serieus op wordt ingegaan, lijkt dan ook bijna een gotspe. Het komt partijen nu goed uit. En dus wordt er een ‘waarheid’ van gemaakt.
Maar werkgevers spreken ook al jaren over demotie. En bieden oudere werknemers kleinere arbeidscontracten aan, of lagere lonen, ter vermijding van ontslag.

Dat roept de vraag op waarom er eigenlijk zo’n moeite wordt gedaan die 50plussers weer in het arbeidsproces te krijgen, als de mensen die daar aan de knoppen draaien, niet zijn geïnteresseerd. Dan vluchten mensen in zzp-constructies. Maar feitelijk is dat een enorm leger verborgen werkloosheid. Alleen maar onzichtbaar omdat zij niet in de gehanteerde definítie passen; niet omdat zij niet werken en dus werkloos zijn.

Maar er is werk zat. Maar wij noemen dat vrijwilligerswerk. En het wordt door heel veel mensen gedaan. Een deel daarvan is recreatief vrijwilligerswerk. Maar een deel is feitelijk werk wat we als gemeenschap in de loop der jaren hebben laten veranderen van betaald naar onbetaald werk.
Bijna alle persoonlijke dienstverlening is verdwenen: de liftbediende, de koffieverkoop in de trein, de boodschappeninpakker bij de supermarkt, de portiers bij overheidsgebouwen, de kaartjesverkopers annex conducteurs in tram en bus (uitzonderingen daargelaten, inderdaad). Je hebt vast wel een beeld.
Ik zie veel 50plussers aan de slag in het vrijwilligerswerk. Vooral om contact te houden met andere mensen, om arbeidsritme te houden en om andere mensen te helpen, iets zinvols met de beschikbare tijd te doen.

Mijn vraag is en blijft dan ook waarom we 50plussers die vrijwilligerswerk doen, daarvoor niet belónen? Waarom geen premie voor bepaalde soorten vrijwilligerswerk? Daarmee slaan we heel wat vliegen in één klap.
1. Er ís geen regulier werk voorhanden. Door de premie – die níet naar de werkgever gaat – ontstaat op vrij eenvoudige wijze een ‘nieuwe baan’;
2. Het biedt perspectief en een zinvolle tijdbesteding. De banen waarover we het hebben, zijn er nú al. Er wórdt al gezocht naar vrijwilligers op tal van plekken. De functies zijn dus geen kunstmatig geconstrueerde: er ís behoefte aan;
3. Het stimuleert doorstroming. Doordat er voldoende inkomen uit dit vrijwilligerswerk komt, is er meer financiële ruimte voor uitgaven. De belemmering voor werkgevers om oudere werknemers te ontslaan, wordt verlaagd. Maar doordat die ontslagen oudere werknemer op deze manier makkelijker op andere plekken aan de slag kan, blijven openvallende ‘reguliere plekken’ beschikbaar voor jongeren. Stimuleringsbeleid om oudere werklozen aan te nemen, is dan minder nodig.

Maar ja, daar gaan we weer. We gaan dit probleem alleen maar oplossen als we het met open vizier tegemoet treden. Surrogaatoplossingen als mensen herscholen of geld afnemen, horen daar niet bij. Dat is niet veel anders dan een illusie. Alsof werkloosheid onder 50plussers met een goochelkunstje verdwijnt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s