Is ‘zakelijk gebruik’ de dood voor social media?

Diep van binnen ben ik nogal sceptisch over de effecten van technologische ontwikkelingen op mensen. Dat er effecten zijn, is een blinde vink wel duidelijk. Maar in hoeverre die werkelijk fundamentele veranderingen inhouden, is nog maar de vraag. De heilige graal van disruptive innovation is nog steeds niet gevonden. Natuurlijk is dat een kwestie van definiëren. Ik vind die kwalificatie van toepassing op echt fundamentele veranderingen: dat we ineens betere mensen worden, of dat oorlog en twist worden uitgevlakt. Waarmee ik niet veel anders wil zeggen dan dat we ons niet moeten verkijken op technologische innovatie. In heel veel gevallen is het toch een bepaalde vorm van cosmetische aanpassing.

Een ingrijpende verandering is het Internet geweest. Het feit dat nu individuen wereldwijd (bijna) permanent gekoppeld kunnen zijn, opent nieuwe perspectieven. Jammer genoeg is het nog te vroeg om vast te stellen of er ook ‘een nieuwe mens’ zal ontstaan. Op dit moment is er geen enkele aanleiding dat te denken: de drijfveren die de mens al eeuwen bewegen, doen dat nog steeds. Nog steeds worden ruzies, vetes en zelfs oorlogen gevoerd: nu met inzet van een nieuw instrument, het wereldomvattend Internet. Nog steeds domineren biologische en psychologische processen ons gedrag. Met het Internet is de mens, als entiteit, niet veranderd. Wij zijn nog steeds hetzelfde, maar met nieuwe instrumenten en dus mogelijkheden tot onze beschikking.

Een jaar of vijf, zes geleden kwam ik voor het eerst in aanraking met de term social media. En eerlijk gezegd zei die me niet veel. Maar m’n intuïtie wel: want als dit een manier was om invulling te geven aan social, aan onze sociale processen, interactie en verhouding, was dit dan een voorbode van zo’n verstorende verandering?

Ik denk nog steeds van wel. Maar het is alsof de slagkracht van de beweging net niet sterk genoeg is.

Social media – breed opgevat – heeft nogal wat open gereten.
Uitgevers van eerst muziek en vlak daarop tekst hebben flinke tikken moeten incasseren doordat ‘het publiek’ in nieuwe samenwerkingsvormen ineens hun hegemonie doorbrak. En zó snel dat er geen tijd bleek om adem te halen en een adequate tegenstrategie te ontwikkelen. Pas nú, jaren later, lijkt dat gevecht te zijn begonnen met juridische stappen en/of nieuwe verdienmodellen.
Groepsvorming is iets waarmee ook overheden te maken hebben. Ook daar komen de klappen door, zij het veel langzamer doordat het organisme ‘overheid’ nogal ongevoelig blijkt. Maar in tal van steden ontstaan ad hoc samenwerkingsverbanden van burgers die ideeën ontwikkelen búiten de overheid om. Binnen veel overheidsorganisaties – en elders ook – eisen werknemers een andere positie op onder noemers als Het Nieuwe Werken of Bring Your Own Device.
Social heeft waarschijnlijk ook iets aangeboord waarvan we pas de komende jaren de effecten zullen zien: ondernemingszin. Op tal van plekken ontspringen kleine initiatieven van mensen die een goed idee hebben en dat nu kunnen verwerkelijken. Want niet alleen zijn de instrumenten er, ook het netwerk om het sámen te realiseren is er en zelfs de mogelijkheid om het, via crowdfunding bijvoorbeeld, te financieren is er. En natuurlijk zal het gros van de startups en initiatieven het niet redden, maar veel relevanter is dat ook de industriële machinebankwerker die in zijn vrijetijd een hobby heeft die hobby kan uitbouwen tot loonvormende activiteit. Kán, niet móet of zál.

Social is dus here to stay, zullen we maar denken. Maar hoe?

Verleden week was ik bij een presentatie over ‘zakelijk gebruik van social media‘. Dan wordt toch wel duidelijk dat dat echt anders is dan het oorspronkelijk gebruik, zoals de eerste gebruikers dat startten.
Wat mij het meest frappeerde, is dat ‘spontaniteit’ eigenlijk niet wordt benoemd. Natuurlijk, er zijn de verplichte zinnen over authenticiteit en empathie. Hoe je dat precies doet, waar mogelijk gevaren schuilen en vooral waar de kansen liggen, staat echter in de schaduw van iets anders: de berekenende ondernemer. Hem of haar worden tal van tips gegeven hoe om te gaan met LinkedIn-profielen, hoe te zoeken naar leads in LinkedIn, hoe Twitter gericht in te zetten voor nieuwe opdrachten. En alles, uiteraard, met de belofte dat de klanten naar jou toe gaan komen als je ze maar iets gééft.
Niks berekenende burger, berekenende klant of patiënt. Het zal blijken te gaan om de berekenende ondernemer. Want hoe we het wenden of keren, dáár zijn de middelen beschikbaar. Daar is op zich niets mis mee. Maar op het moment dat de balans verstoord raakt, is het dat wel. En die balans raakt verstoord als financiële middelen een belangrijke toegangsweg worden tot functionaliteit. Dat zal een bedrijf eerder kunnen en willen betalen dan een individuele thuisgebruiker. Hét risico van freemium – een tweedeling in gebruikers – loert dan. Het gaat dus niet om het model zelf, maar wel over de (bij voorkeur gelijkmatige) verdeling.

Het verhaal was absoluut goed en ook zeker geen onzin. Het was een kijkwijze vanuit een ander kader, een ander paradigma. Maar wat me daarin zorgen baart, is dat juist die berekenende manier de manier is die de kracht uit de sociale media haalt. De kracht van het onverwachte, het spontane, het onlogische. Als het fenomeen ‘gunnen’ verwordt tot een berekenbare gunfactor, dan ligt verschraling van social media op de loer.

En dan zal uiteindelijk geen sprake zijn van een verstorende effecten. En wezenlijks dus (weer) niets veranderen.

2 thoughts on “Is ‘zakelijk gebruik’ de dood voor social media?

    • Ik moet over namen altijd even nadenken. Maar The Virtual Revolution zag ik, ja. En inderdaad een goed overzicht, want ze doen dat toch in ‘maar’ 4 uur.

      Verstuurd vanaf mijn iPad

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s