En wij zijn met meer, lekker puh!

Laat ik nu niet beweren dat ik goed was in statistiek. Per slot van rekening ben ik opgeleid als kwalitatief onderzoeker en die kunnen zo ongeveer per definitie niet goed rekenen. Maar wat wij wel goed kunnen, is mooie theorieën, verklaringen ontwikkelen voor de fenomenen die we zien. Daarvan heb ik heel veel plezier gehad, niet in de laatste plaats in mijn werk als strateeg.

20120519-194919.jpg

Massa’s, bijvoorbeeld, zijn erg boeiende fenomenen. Waanzinnig mooie bewegingen die scholen sardientjes of vluchten spreeuwen kunnen maken. Alsof ze als één geheel zijn. Elias Canetti schreef er lang geleden een pracht boek over waarin hij schetst hoe een individu in een massa onderdeel wordt van die massa. En dat die massa een soort eigen bewustzijn heeft. Dat betekent dat een massa zich ook bedreigd kan voelen en zich dan verdedigt, aanvallend verdedigen bijvoorbeeld. Het is 1960 als Canetti’s boek verschijnt en er massabewegingen als nazisme mee verduidelijkt.

Grote aantallen hebben altijd al geboeid. Uit de statistiek weten we dat grote verzamelingen (groepen) betere normaalverdelingen opleveren dan kleintjes. Grotere groepen lijken meer op de werkelijkheid, zeg maar. Hetgeen niet zo heel vreemd is, want als wij allemaal samen de werkelijkheid vormen zijn we een best wel grote groep mensen.
Dat principe kun je mooi toepassen als je op zoek bent naar getalsmatige gemiddelden. De kans is erg groot dat je die vrij nauwkeurig zult vinden. Dat is het principe dat ten grondslag ligt aan concepten als wisdom of the crowds: in een grote massa mensen zul je het goede antwoord vinden. En tot op zekere hoogte klopt het ook. Je zult je wel rekenschap moeten geven van het gegeven dat dit mechanisme níet optimaal werkt als het gaat om kennisvragen. En mocht je op zoek zijn naar níeuwe ideeën, dan is die wisdom of the crowds wellicht zelfs contraproductief. Want je zoekt dan juist naar wat statistici de uitbijters noemen: de uitzonderlijke gevallen. Je zult dan moeten gaan crowdsourcen: de menigte vragen met je mee te denken.

Ook dat is geen ontdekking van de laatste tijd. Het gebruik maken van de kracht van massa’s herken je, met enig geweld, in de schrijfcirkels van bijvoorbeeld Amnesty International. Betogingen en opstanden mag je er feitelijk ook toe rekenen. Maar het is inderdaad wel waar dat de via het internet gekoppelde computer ook hier weer een grootser effect heeft. Seti@home, de speurtocht naar buitenaards leven met behulp van de rekenkracht van op dat moment niet-gebruikte computers, is wellicht het meest sprekend voorbeeld. Het koppelen van computerkracht is niet nieuw, wél de aantallen en vooral het feit dat het huis, tuin en keuken-computers zijn.

Om te snappen waarom wij als mensen doen wat we doen. Om te snappen hoe een samenleving werkt, worden al jaren niet alleen onderzoeken gedaan, maar ook scenariostudies gedaan. Daar waar de studies altijd momentopnames zijn – en bijna altijd moeten worden gemanipuleerd (gewogen) om representatief te zijn – bieden de scenario’s al meer dynamiek. Er worden immers meerdere mogelijkheden getoetst én er wordt geprojecteerd, naar de toekomst gekeken.
Een stap verder gaat het als de kennis die er is over sociale processen wordt omgezet in regels. Als die regels door computers kunnen worden verwerkt, heb je simulaties. Daarmee kun je leuk spelen: een beetje meer van dit, of van dat, zoals in De Baas van Nederland. De achterliggende rekenregels zie je echter niet. Dat is sowieso een punt van aandacht: wie snapt de complexe statistische technieken nog die de modellen sturen? Toen ik bij het Sociaal en Cultureel Planbureau werkte, was dat al zo: de rekenmeesters van de afdeling Verificatie en Allocatie waren de cijfergoochelaars, wegend en corrigerend, maar door de meeste onderzoekers nooit helemaal begrepen.

Mooiste voorbeeld van die kracht van de massa stond dit weekeinde in de De Volkskrant in een artikel over het boek Beter dan Echt van Jane McGonical. Want wat is er nu mooier dan het doen van een real time onderzoek? Hoe pak je zoiets aan? Net als de bij Seti@home, eigenlijk: waarom schakel je gamers niet in om via een game informatie te verzamelen over menselijk gedrag? Waarom maak je van een maatschappelijk probleem niet een game? En waarom zou je dan de wijze van oplossen en de oplossing zelf niet kunnen gebruiken voor een beter begrip en oplossing?

Kortom, zet de massa, de gamers, in om enorme simulaties te spelen.

Ik moet bekennen dat ik meteen een oud idee, dat ik ooit besprak met mensen van Paladin Studios,
voor mijn geestesoog tot leven zag komen: sociale problemen in een spelvorm gieten. Het Life Events-spel. Men, men, wat een idee….. Nu nog een financier.

Niet dat het makkelijk wordt, want deze mening van Daphne Geelen van de TU Delft deel ik

Ik vrees dat maatschappelijk nuttige games nooit zo populair zullen worden als spellen die puur voor het vermaak zijn gemaakt.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s