Wat is een stad?

Misschien kunnen jullie mij verder helpen?

Vandaag toonde Leiden vol trots twee pilots aan de pers. De pilots zijn gericht op het weer bewoonbaar maken van woonruimtes boven winkels. Het klopt dat dat bergafwaarts ging. Toen wij in Leiden gingen wonen, kwamen we terecht op één van de populairste, pittoreske plekken in de stad: het Kort Galgewater. Wij huurden daar een begane grondverdieping, naast de woning waar Theo van Doesburg – die van De Stijl – ooit woonde. Recht tegenover ons huis begon de Haarlemmerstraat, een kilometerlange, drukke winkelstraat. En boven de meeste winkels woonden mensen: of het nu de eigenaar was of kamerhuurders, er woonde iemand.

In de jaren zeventig keert dat tij. Het werd ’s avonds steeds stiller in de Haarlemmerstraat. Vooral omdat er steeds minder mensen bleken te wonen. Geleidelijk waren veel panden in handen gekomen van vastgoedbeleggers. En die verhuurden. Niet eens met een zweem van maatschappelijke verantwoordelijkheid, maar wel van netto-winst. Het verhuren aan grote concerns bleek lucratief – en dat alle binnensteden daardoor op elkaar zijn gaan lijken. Ach… – en de huurpenningen waren zodanig dat er ook geen enkele financiële reden was om de bovenverdiepingen te verhuren.

En dus verdween ook Leiden in de muil van het monster van de eenheidsworst.

Wat restte, is een onbestemde straat met onbestemde winkels en een volslagen gebrek aan sfeer.

Maar Leiden trekt ten strijde. Het tij moet gekeerd. En dus kwam er een subsidieregeling voor vastgoedeigenaren die steun kunnen gebruiken bij het weer bewoonbaar maken van de woonruimte boven de winkels.
Die regeling lijkt een succes. Leiden heeft drie succesvolle pilots uitgevoerd, waarvan die in de Breestraat in het bijzonder de moeite van het bekijken waard is. Mocht je ooit eens in Leiden komen na de jaarwisseling: loop dan eens binnen in Breestraat 117. Als het goed is, is het pand dan klaar en beschikbaar als, ondermeer, winkelruimte. De monumentale trap in het pand zou je moeten kunnen zien. Maar wellicht ook de gevonden waterput, de oven en de steenkoolstort. En als je het steegje naast het pand in loopt: de binnentuin en de aanbouw van de beroemde architect Jesse.

Maar daarover wilde ik het niet hebben. Wel over de oplossing die Leiden koos. De analyse was dat institutionele beleggers een belangrijke verklarende factor waren voor het verdwijnen van woonruimte. In reactie daarop komt er nu een grote subsidieregeling, rijksgefinancierd, waarmee minstens zestig objecten moeten worden terug gebracht in een woon-winkelsituatie.
Maar, bedacht ik me toen, als je dat zo groots gaat doen: hoe voorkom je dan dat het gevreesde fenomeen weer optreedt, maar nu met Leidse institutionele beleggers? Hoe zorg je ervoor dat ‘maatschappelijke belangen’ worden verankerd, geborgd? Want degenen voor wie de belegging kern is, zullen toch in de verleiding kunnen komen te kiezen voor die ene winstgenerator terwijl de gemeente juist de dualiteit nastreeft. Ik kom er zo snel nog niet uit.

Wel ben ik groot voorstander van dit soort van impulsen. Het doet een stad in elk geval goed. Het mooist zou zijn als er ook weer een veel gespreider eigendom zou komen in een stad, want dát is toch wel een van de belangrijkste pijlers: een eigenaar zorgt goed voor het pand waarin hij zelf woont. Want dat is, denk ik, een stad: een plek waar verschillende bedrijvigheid is te vinden, bij voorkeur ongesegmenteerd. Dus niet in winkelwijken, woonwijken en kantoorwijken.

En de laatste vraag die blijft hangen: is het niet logisch dat er ook een stimuleringsimpuls komt voor al die Nederlandse wijken waar de buurtwinkels zijn verdwenen? Hier zit in elk geval een heel groot voorstander van zo’n impuls.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s