Status quo ter discussie? Ontregel dan

Persoonlijk vind ik het ietwat ver gaan; in de New York Times stond vandaag dit artikel:

20120502-183305.jpg

De idee dat we met regels alles kunnen regelen – in de zin van problemen voorkómen – is een idee fixe, een illusie. Sterker, de toename aan regels, afspraken en protocollen heeft geleid tot een steeds minder initiatiefrijk personeelsbestand. En die regeltoename geldt echt niet exclusief de overheid.

Mensen hebben regels nodig om sociaal te kunnen functioneren. En die regels zijn er ook, in enorme aantallen. Maar dan hebben we het dus wel over al die informele regels die het maatschappelijk verkeer reguleren. De idee dat oude mensen niet hoeven te vrágen om een zitplaats in een overvolle, regenbeslagen stadsbus. Maar ook de idee dat het normaal is dat je werkt voor de kost. Of de regel dat in bepaalde café’s iedereen naar een bepaald soort muziek luistert.
Zulke regels vormen een krachtig bindmiddel: het normen- en waardenstelsel. Maar de ellende is dat die normen en waarden groepsgebonden zijn. Die cafémuziek wordt echt niet door iederéén gewaardeerd.
Voor grotere verbanden moeten regels dus expliciet worden gemaakt, vastgelegd. Die regels vinden we dan weer terug in wetten en reglementen en verordeningen. En daarvan hebben we inmiddels enorme verzamelingen. Verzamelingen regels die niet in alle gevallen een consistent systeem vormen. Mooi voorbeeld dat ik ooit hoorde komt uit de horeca: teneinde uitglijden te voorkomen moest een vloer stroef-ribbelig zijn en vanwege de hygiëne glad. Da’s een spagaat.

In elk geval zijn die regels interessant genoeg om bij stil te staan. Komen ze nu voort uit een toenemende juridisering van de samenleving? Dienen ze nu om processen te stroomlijnen of om aansprakelijkheid uit te sluiten? Maar ook: als handelen regelgeleid is, waar blijft dan de ruimte voor de vakkennis? Waar blijft dat de professional, de vakman?

Dat is ook precies de gedachte die mij bekruipt als artikelen lees als bovenstaande. Of de handvesten die (lokale) overheden ontwikkelen om het gebruik van sociale media door hun ambtenaren te reguleren. Of als bedrijven besluiten een beleidslijn in te zetten om ‘werknemers vrij te maken en sociale media in te zetten’. In al die gevallen wordt de individuele werknemer zijn discretionaire bevoegdheid, zijn handelingsvrijheid, beperkt of ontnomen. En daarmee zijn werk uitgehold en het werkplezier verminderd. En inderdaad, dat geldt niet voor iedereen en alle functies. Maar het is toch tekenend dat een experiment van een verzekeraar om callcentre-medewerkers een persoonlijk budget te geven om direct naar eigen inzicht problemen van klanten op te lossen, leidde tot én tevredener klanten én gemotiveerder personeel.

Er wordt veel te veel gedaan alsof sociale media revolutionair ánders zijn. Vanuit technisch perspectief ís dat ook zo. En als gevolg daarvan ook qua bereik. Maar in termen van onderlinge verhoudingen liggen de kaarten nog niet veel anders dan voorheen. Nog steeds zijn er mensen die op verdelende, en dus beslissende en regisserende, posities zitten. En nog steeds zijn er (ad hoc) groepen die zich tegenover hen verzamelen. Ogenschijnlijk is onze invloed op onze eigen situatie toegenomen. Maar of dat echt zo is?!
Even terzijde: wat nog wel ’s wordt vergeten, is dat er ook werknémers zijn die het wel erg prettig vinden om verscholen achter regels te werken. Ooit zijn zij ontdekt als bureaucraten. Het verschijnsel is dus echt een sociaal probleem en niet van óf werkgevers/overheid óf klanten óf werknemers/ambtenaren.

Natuurlijk verandert er iets. Niet dat er iemand is die momenteel kan voorzien wat en in welke richting. Maar dit is wel één van die momenten waarop we als samenleving kunnen proberen andere verhoudingen te bewerkstelligen. Ervan uitgaand dat we dat ook wíllen.
Wat dan in elk geval níet werkt, is die nieuwe omgeving via regels aan banden te leggen. Geef liever ruimte aan ménsen. Reguleren is nooit anders dan een poging de status quo, het oude, op te dringen aan het nieuwe. En dat levert gemiste kansen op, heel veel gemiste kansen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s